Ziekte van Sever – Oorzaken, Symptomen & Behandeling

Wat is de Ziekte van Sever?

De ziekte van Sever, medisch bekend als calcaneus apofysitis, is de meest voorkomende oorzaak van hielpijn bij kinderen en adolescenten. Het betreft een ontsteking van de groeischijf (apofyse) in het hielbeen (calcaneus), op de plaats waar de achillespees aanhecht.

Bij kinderen is het hielbeen nog niet volledig volgroeid. De groeischijf — een zone van kraakbeen waar het bot nog actief groeit — bevindt zich aan de achterzijde van de hiel. Dit kraakbenige weefsel is zachter en kwetsbaarder dan volgroeid bot. Wanneer de achillespees en de plantaire fascia herhaaldelijk aan deze groeischijf trekken, vooral tijdens intensieve sportactiviteiten, kan een ontstekingsreactie ontstaan.

Bij FootFlow in Zwevegem is podoloog Marie Roelstraete ervaren in de diagnose en behandeling van de ziekte van Sever. Als specialist in kinderpodologie begrijpt zij de unieke aspecten van het groeiende voetstelsel en kan zij een behandeling op maat aanbieden.

De aandoening komt het vaakst voor bij kinderen tussen 8 en 14 jaar, met een piek rond 10 tot 12 jaar bij jongens en 8 tot 10 jaar bij meisjes. Jongens worden iets vaker getroffen dan meisjes. Naar schatting ontwikkelt 3,7 tot 8 procent van alle kinderen op enig moment klachten die passen bij de ziekte van Sever.

Oorzaken

De ziekte van Sever wordt veroorzaakt door een combinatie van factoren die samenspelen tijdens de groei:

• Groeispurt: tijdens periodes van snelle lengtegroei groeien de botten sneller dan de spieren en pezen. Hierdoor ontstaat een verhoogde spanning op de achillespees en daarmee op de groeischijf van het hielbeen.
• Herhaalde impact: bij elke stap, sprong of landing wordt de hiel belast. Bij intensief sporten worden deze krachten verveelvoudigd, wat de kwetsbare groeischijf overbelast.
• Tractie van de achillespees: de krachtige kuitspieren trekken via de achillespees aan de achterzijde van het hielbeen. Bij een strakke achillespees of kuitmusculatuur neemt deze tractie toe.
• Tractie van de plantaire fascia: ook de plantaire fascia — het stevige bindweefsel onder de voetzool — hecht aan op het hielbeen en kan bijdragen aan de belasting van de groeischijf.
• Biomechanische afwijkingen: platvoeten (pes planus) of overmatige pronatie verhogen de spanning op de hielstructuren. Een hoog voetgewelf (pes cavus) vermindert de natuurlijke schokdemping.
• Ongeschikt schoeisel: schoenen zonder hieldemping of met een te platte zool bieden onvoldoende bescherming aan de groeiende hiel.

Symptomen

De symptomen van de ziekte van Sever zijn herkenbaar en ontwikkelen zich geleidelijk:

• Hielpijn: pijn aan de achterzijde en/of onderzijde van de hiel, variërend van een zeurende tot scherpe pijn.
• Pijn bij activiteit: de klachten verergeren tijdens en na het sporten, rennen en springen. Vooral bij het begin van een training of wedstrijd is de pijn opvallend.
• Positieve squeeze test: pijn bij het samenknijpen van de hiel aan beide zijden (mediaal en lateraal). Dit is een kenmerkend diagnostisch teken.
• Mank lopen: het kind loopt mank of op de tenen om de hiel te ontzien.
• Stijfheid: stijfheid in de hiel en kuit, vooral ‘s ochtends bij het opstaan of na langdurig zitten.
• Zwelling: soms lichte zwelling rond de hiel, hoewel dit minder uitgesproken is dan bij andere aandoeningen.
• Eenzijdig of dubbelzijdig: de klachten treffen één hiel of beide hielen. In circa 60 procent van de gevallen zijn beide hielen aangedaan.
• Verbetering met rust: de pijn neemt af bij rust en verergert bij hervatting van activiteiten.

Risicofactoren

De volgende factoren verhogen het risico op de ziekte van Sever:

• Leeftijd: kinderen tussen 8 en 14 jaar, samenvallend met de groeispurt.
• Intensieve sportbeoefening: kinderen die meerdere keren per week trainen in impactsporten zoals voetbal, basketbal, atletiek, turnen en dansen.
• Seizoensgebonden: klachten nemen vaak toe bij de start van een nieuw sportseizoen, wanneer de belasting plotseling toeneemt.
• Platvoeten of overpronatie: deze standsafwijkingen verhogen de spanning op de hielstructuren.
• Hoog voetgewelf (pes cavus): vermindert de natuurlijke schokdemping van de voet.
• Strakke kuitspieren: verminderde flexibiliteit van de gastrocnemius en soleus.
• Overgewicht: extra lichaamsgewicht verhoogt de impactkrachten op de hiel.
• Harde ondergronden: sporten op harde velden of in sporthallen met weinig demping.
• Ongeschikt schoeisel: sportschoenen met onvoldoende hieldemping.

Wat kunt u zelf doen?

Als ouder kunt u het volgende ondernemen om de klachten van uw kind te verlichten:

1. Sportbelasting aanpassen: verminder de trainingsfrequentie en -intensiteit wanneer de klachten opspelen. Sta uw kind niet toe om door hevige pijn heen te sporten. Wissel belastende sporten af met lage-impactactiviteiten.

2. Ijs appliceren: breng na het sporten gedurende 15 minuten ijs aan op de pijnlijke hiel. Gebruik altijd een doek of washandje als beschermlaag.

3. Hielkussentjes: zachte hielkussentjes of gelkussentjes in de schoenen kunnen de schokken opvangen en de druk op de hiel verminderen. Deze zijn verkrijgbaar bij de apotheek of drogisterij.

4. Rekoefeningen: dagelijks rekken van de kuitspieren (gastrocnemius en soleus) en de achillespees. Laat uw kind de rek minstens 30 seconden aanhouden en herhaal dit 3 tot 5 keer per been.

5. Goed schoeisel: zorg voor sportschoenen met voldoende hieldemping en ondersteuning. Vermijd platte schoenen, slippers en op blote voeten sporten op harde ondergronden.

6. Pijnstilling: paracetamol in de juiste dosering voor het gewicht van het kind kan bij hevige klachten verlichting bieden. Raadpleeg de huisarts of apotheker.

7. Rustperiodes: plan voldoende rustdagen in het trainingsschema. Twee opeenvolgende trainingsdagen met hoge belasting vermijden.

Behandeling bij FootFlow

Bij FootFlow in Zwevegem biedt podoloog Marie Roelstraete een specialistische aanpak voor de ziekte van Sever, volledig afgestemd op het groeiende kind.

Biomechanisch onderzoek

Het biomechanisch onderzoek bij kinderen wordt op een kindvriendelijke manier uitgevoerd. Marie Roelstraete beoordeelt de voetstand, enkelbeweeglijkheid, beenstand en het looppatroon. Met een drukplatmeting wordt de drukverdeling onder de voet geanalyseerd. Specifieke aandacht gaat naar de mate van pronatie, de hoogte van het voetgewelf, de flexibiliteit van de achillespees en de schokabsorptie bij het lopen en rennen.

Kinderpodologie

De kinderpodologische aanpak bij FootFlow houdt rekening met de specifieke kenmerken van het groeiende lichaam. Een kindervoet is in ontwikkeling: de botten zijn nog niet volledig verbeend, de gewrichtsbanden zijn soepeler en de spierkracht verschilt van die van volwassenen.

Steunzolen op maat voor kinderen met de ziekte van Sever worden specifiek ontworpen om de schokken bij het hiellanden te absorberen, het voetgewelf te ondersteunen en de tractie op de achillespees te verminderen. De zolen bevatten vaak een zachte hielcup die de hiel beschermt en stabiliseert. Omdat kinderen snel groeien, worden de zolen regelmatig geëvalueerd en zo nodig aangepast.

Persoonlijk oefenprogramma

Marie Roelstraete stelt een oefenprogramma op maat samen, met specifieke rek- en versterkingsoefeningen voor de kuit, achillespees en voetmusculatuur. Ouders en het kind krijgen duidelijke instructies mee naar huis.

Sportadvies

Er wordt gericht advies gegeven over sportbelasting, opbouw na een rustperiode, geschikte schoeiselkeuze en het belang van warming-up en cooling-down. Indien nodig wordt overleg gepleegd met de sporttrainer of coach.

Wanneer naar de huisarts?

Raadpleeg de huisarts wanneer:

• De hielpijn hevig is en uw kind niet meer normaal kan lopen.
• De klachten niet verbeteren na 3 tot 4 weken van aangepaste belasting, rekoefeningen en zelfsorg.
• Er sprake is van toenemende zwelling, roodheid of warmte rond de hiel.
• Uw kind koorts heeft in combinatie met de hielpijn.
• De pijn ‘s nachts aanhoudt of het kind wakker maakt.
• De klachten optreden bij een kind jonger dan 7 jaar of ouder dan 16 jaar (wat minder typisch is voor de ziekte van Sever).
• Er een acuut trauma aan de hiel is voorafgegaan.

De huisarts kan de diagnose bevestigen en eventueel een röntgenfoto laten maken om andere oorzaken zoals een fractuur uit te sluiten. De röntgenfoto bij de ziekte van Sever toont doorgaans een gefragmenteerde of verdichte groeischijf, hoewel dit ook bij klachtenvrije kinderen kan voorkomen.

De ziekte van Sever is een veelvoorkomende en goedaardige groeiaandoening die met de juiste aanpak goed te behandelen is. Bij FootFlow in Zwevegem staat podoloog Marie Roelstraete klaar om uw kind te helpen met een deskundige beoordeling en een behandeling op maat, zodat uw kind zo snel mogelijk weer pijnvrij kan bewegen en sporten.