Ziekte van Osgood-Schlatter – Oorzaken, Symptomen & Behandeling

Wat is de Ziekte van Osgood-Schlatter?

De ziekte van Osgood-Schlatter is een veelvoorkomende groeigerelateerde aandoening van de knie die voornamelijk optreedt bij kinderen en adolescenten tijdens hun groeispurt. Het betreft een apofysitis — een ontsteking van de aanhechtingsplaats (apofyse) van de kniepees (patellapees) op het scheenbeen, ter hoogte van de tuberositas tibiae. Dit is het benige uitsteeksel dat u kunt voelen net onder de knieschijf.

Tijdens de groei is de groeischijf (apofyse) ter hoogte van de tuberositas tibiae nog niet volledig verbeend en dus kwetsbaarder dan bij volwassenen. Bij herhaalde tractie door de krachtige quadriceps-spier via de kniepees kan deze groeizone geïrriteerd raken, wat leidt tot pijn, zwelling en soms een duidelijk voelbaar bultje.

Bij FootFlow in Zwevegem heeft podoloog Marie Roelstraete ruime ervaring met de begeleiding van kinderen met de ziekte van Osgood-Schlatter. Een correcte beoordeling van de biomechanica van het groeiende kind is essentieel om de belasting op de knie te optimaliseren.

De aandoening komt vaker voor bij jongens dan bij meisjes, hoewel het verschil kleiner wordt naarmate meer meisjes intensief aan sport deelnemen. Naar schatting wordt 10 tot 15 procent van de sportieve adolescenten op enig moment getroffen door deze aandoening.

Oorzaken

De ziekte van Osgood-Schlatter ontstaat door een combinatie van groei en mechanische belasting:

• Groeispurt: tijdens de snelle lengtegroei groeien de botten sneller dan de spieren en pezen, waardoor er extra spanning ontstaat op de aanhechtingsplaatsen.
• Herhaalde tractie: bij elke kniestrekkende beweging trekt de quadriceps-spier via de kniepees aan de tuberositas tibiae. Bij intensief sporten worden deze trekkrachten honderden tot duizenden keren per training herhaald.
• Sportbelasting: sporten met veel springen (basketbal, volleybal), rennen (voetbal, atletiek), schoppen (voetbal, vechtsporten) en kniebuigingen zijn de voornaamste uitlokkende factoren.
• Biomechanische factoren: standsafwijkingen van de voet (zoals overpronatie of platvoeten), afwijkende beenas (X-benen of O-benen) en een verminderde flexibiliteit van de quadriceps en hamstrings verhogen de tractie op de tuberositas tibiae.
• Spierinflexibiliteit: strakke bovenbeenspieren, met name de quadriceps, verhogen de trekkracht op de kniepees en dus op de groeischijf.

Symptomen

De typische symptomen van de ziekte van Osgood-Schlatter zijn:

• Pijn onder de knieschijf: een zeurende tot scherpe pijn ter hoogte van de tuberositas tibiae, het botuitsteeksel net onder de knie.
• Zwelling en verdikking: een zichtbare en voelbare zwelling of bult op de tuberositas tibiae.
• Drukpijn: het botuitsteeksel is pijnlijk bij aanraking of druk, bijvoorbeeld bij knielen.
• Pijn bij activiteit: de pijn neemt toe bij rennen, springen, traplopen, knielen en hurken. Bij ernstige gevallen ook pijn bij wandelen.
• Pijn na sport: typisch is dat de pijn verergert na sportactiviteiten en vermindert met rust.
• Stijfheid: stijfheid in de knie, vooral ‘s ochtends of na langdurig zitten.
• Eenzijdig of dubbelzijdig: de klachten kunnen één knie of beide knieën treffen. In ongeveer 20 tot 30 procent van de gevallen zijn beide knieën aangedaan.

De klachten hebben een typisch fluctuerend verloop: ze verergeren bij intensieve sportperiodes en verbeteren tijdens rustige periodes of vakanties.

Risicofactoren

De volgende factoren verhogen het risico op de ziekte van Osgood-Schlatter:

• Leeftijd en geslacht: jongens tussen 12 en 15 jaar en meisjes tussen 8 en 13 jaar, samenvallend met de groeispurt.
• Intensieve sportbeoefening: kinderen die meerdere keren per week trainen, vooral in impactsporten.
• Meerdere sporten tegelijk: kinderen die verschillende sporten combineren zonder voldoende rust.
• Snelle groei: kinderen die een zeer snelle lengtetoename doormaken.
• Verminderde flexibiliteit: strakke quadriceps, hamstrings en kuitspieren.
• Standsafwijkingen: platvoeten, overpronatie, X-benen of een scheef bekken.
• Eerdere episode: wie de aandoening aan één knie heeft gehad, heeft een verhoogd risico voor de andere knie.

Wat kunt u zelf doen?

Als ouder of als jong sportend kind kunt u de volgende maatregelen nemen:

1. Sportbelasting aanpassen: verminder de trainingsintensiteit en -frequentie wanneer de klachten opspelen. Laat uw kind niet door de pijn heen sporten. Pijn is het signaal om de belasting te verminderen.

2. Ijs appliceren: breng na het sporten gedurende 15 tot 20 minuten ijs aan op de pijnlijke plek. Dit vermindert de zwelling en pijn. Gebruik een doek tussen het ijs en de huid.

3. Rekken: dagelijks rekoefeningen voor de quadriceps, hamstrings en kuitspieren. Een goede flexibiliteit vermindert de tractie op de tuberositas tibiae. Houd elke rekking minstens 30 seconden aan.

4. Versterkende oefeningen: geleidelijke versterking van de bovenbeenmusculatuur, met name excentrische oefeningen, kan de belastbaarheid van de pees-bot-aanhechting verbeteren.

5. Kniebescherming: bij knielen (bijvoorbeeld bij turnen) kan een kniebeschermer de druk op het pijnlijke botuitsteeksel verminderen.

6. Pijnstilling: paracetamol kan bij hevige klachten worden gebruikt. Overleg met de huisarts over het gebruik van ontstekingsremmers bij kinderen.

7. Alternatieve beweging: stimuleer lage-impactactiviteiten zoals fietsen of zwemmen als alternatief tijdens pijnlijke periodes.

Behandeling bij FootFlow

Bij FootFlow in Zwevegem biedt podoloog Marie Roelstraete een kindvriendelijke en deskundige aanpak voor de ziekte van Osgood-Schlatter. De behandeling richt zich op het verminderen van de belasting op de tuberositas tibiae en het optimaliseren van de biomechanica.

Biomechanisch onderzoek

Het biomechanisch onderzoek bij kinderen is specifiek afgestemd op het groeiende lichaam. Marie Roelstraete beoordeelt de beenstand, voetstand, kniefunctie en looppatroon van het kind. Met behulp van een drukplatmeting worden afwijkingen in de drukverdeling en het gangpatroon objectief vastgelegd. Bijzondere aandacht gaat naar overpronatie, platvoeten en beenstandafwijkingen die de belasting op de knie verhogen.

Kinderpodologie

Binnen de kinderpodologie bij FootFlow wordt specifiek rekening gehouden met de ontwikkeling en groei van het kind. De voet van een kind is geen miniatuurversie van een volwassen voet: de botontwikkeling, gewrichtslaxiteit en spierkracht zijn anders en vereisen een aangepaste benadering.

Indien standsafwijkingen van de voet bijdragen aan de knieklachten, kunnen steunzolen op maat worden vervaardigd. Bij kinderen worden deze zolen regelmatig geëvalueerd en aangepast aan de groei. De zolen corrigeren de voetstand en verminderen indirect de tractiekrachten op de kniepees.

Oefenadvies en begeleiding

Marie Roelstraete stelt een persoonlijk oefenprogramma op met rek- en versterkingsoefeningen. Daarnaast wordt advies gegeven over sportbelasting, opbouwschema’s en het belang van voldoende rust. Ouders en trainers worden betrokken bij de begeleiding.

Wanneer naar de huisarts?

Raadpleeg de huisarts wanneer:

• De kniepijn hevig is en het kind belemmert in dagelijkse activiteiten zoals lopen of traplopen.
• De klachten niet verbeteren na 4 tot 6 weken van aangepaste belasting en zelfsorg.
• Er sprake is van aanhoudende zwelling, roodheid of warmte rond de knie.
• Het kind mank loopt of de knie niet volledig kan strekken of buigen.
• De pijn ‘s nachts aanhoudt of het kind wakker maakt.
• Er koorts is in combinatie met gewrichtsklachten.
• U twijfelt of de klachten wel passen bij de ziekte van Osgood-Schlatter.

De huisarts kan de diagnose bevestigen met klinisch onderzoek en indien nodig een röntgenfoto aanvragen om andere oorzaken uit te sluiten. In zeldzame gevallen kan verwijzing naar een kinderorthopeed nodig zijn.

De ziekte van Osgood-Schlatter is een goedaardige, zelflimiterende aandoening die in de overgrote meerderheid van de gevallen volledig geneest wanneer de groei voltooid is. Met de juiste begeleiding — inclusief een biomechanisch onderzoek bij podoloog Marie Roelstraete bij FootFlow — kunnen de klachten effectief worden beheerst en kan uw kind zo actief mogelijk blijven.