Wat zijn wintertenen precies?

Wintertenen, medisch perniones of perniosis genoemd, zijn pijnlijke, jeukende en gezwollen plekken op de tenen die ontstaan als reactie op koude en vocht. Ze worden veroorzaakt door een abnormale reactie van de kleine bloedvaten in de huid op temperatuurwisselingen.

Zijn wintertenen gevaarlijk?

Wintertenen zijn in de meeste gevallen onschuldig en genezen spontaan binnen 1 tot 3 weken. In zeldzame gevallen kunnen ze leiden tot blaren of open wondjes die geïnfecteerd kunnen raken. Bij diabetes of doorbloedingsstoornissen is extra voorzichtigheid geboden.

Wanneer krijg je wintertenen?

Wintertenen treden vooral op in de herfst- en wintermaanden (oktober tot maart) wanneer de temperaturen dalen. Ze ontstaan met name bij vochtig, koud weer, niet noodzakelijk bij vriesweer. Snelle temperatuurwisselingen zijn een belangrijke uitlokkende factor.

Hoe voorkom ik wintertenen?

Houd uw voeten warm en droog, draag warme sokken en gevoerd schoeisel, vermijd plotselinge temperatuurwisselingen (voeten niet direct aan de verwarming warmen), beweeg regelmatig om de doorbloeding te bevorderen en stop met roken.

Helpt een podoloog bij wintertenen?

Bij aanhoudende of ernstige wintertenen kan podoloog Marie Roelstraete bij FootFlow advies geven over voetverzorging, schoeisel en preventieve maatregelen. Bij complicaties zoals wondjes wordt de voet professioneel behandeld.

Kan ik zalf gebruiken bij wintertenen?

Er bestaan diverse zalfjes en crèmes die de doorbloeding bevorderen en de jeuk verminderen, zoals producten op basis van lanoline of kamfer. Krab niet aan de wintertenen, want dit vergroot het risico op huidbeschadiging en infectie.

Zijn wintertenen besmettelijk?

Nee, wintertenen zijn absoluut niet besmettelijk. Het is een reactie van de eigen bloedvaten op koude en vochtige omstandigheden. Er is geen infectieuze oorzaak.

Wie krijgt het vaakst wintertenen?

Wintertenen komen vaker voor bij vrouwen, kinderen en ouderen. Ook mensen met een laag lichaamsgewicht, een slechte perifere doorbloeding, rokers en mensen die in koude, vochtige omstandigheden werken, hebben een verhoogd risico.

Wintertenen | Oorzaken & Behandeling

Wat zijn Wintertenen?

Wintertenen, in de medische vakliteratuur perniones of perniosis genoemd, zijn pijnlijke, jeukende en gezwollen plekken op de tenen die ontstaan als gevolg van een abnormale reactie van de kleine bloedvaten (capillairen) op koude en vochtige omstandigheden. Het is een veelvoorkomende aandoening in de Belgische herfst- en wintermaanden.

Bij blootstelling aan koude trekken de kleine bloedvaten in de huid samen (vasoconstrictie) om warmteverlies te beperken. Normaal gesproken verwijden deze bloedvaten zich weer geleidelijk bij het opwarmen. Bij mensen die gevoelig zijn voor wintertenen verloopt deze overgang te snel of te heftig, waardoor de bloedvatwand beschadigd raakt en vocht en bloed in het omliggende weefsel lekt. Dit veroorzaakt de typische rode tot paars-blauwige, gezwollen en jeukende plekken.

Bij FootFlow in Zwevegem kan podoloog Marie Roelstraete u adviseren over de preventie en behandeling van wintertenen, met bijzondere aandacht voor patiënten met een verhoogd risico, zoals diabetespatiënten en ouderen met doorbloedingsproblemen.

Wintertenen treffen bij voorkeur de tenen, maar kunnen ook voorkomen op de vingers, oren, neus en hielen. De aandoening komt bijzonder vaak voor in gematigde klimaatzones met koude, vochtige winters — precies het klimaat dat wij in België kennen.

Oorzaken

De exacte oorzaak van wintertenen is nog niet volledig opgehelderd, maar de volgende mechanismen spelen een rol:

Abnormale vaatreactie op koude: bij gevoelige personen reageren de kleine bloedvaten in de huid overdreven sterk op koude. De vasoconstrictie (vernauwing) bij koude en de vasodilatatie (verwijding) bij opwarming verlopen ongecoördineerd, waardoor de vaatwand beschadigt.
Snelle temperatuurwisselingen: het plotseling opwarmen van koude voeten — bijvoorbeeld door ze direct bij de verwarming of kachel te houden — is een van de belangrijkste uitlokkende factoren. De snelle temperatuurwisseling overbelast de bloedvaten.
Vochtige omstandigheden: vochtige koude belast de huid extra. Natte schoenen en sokken verergeren het probleem doordat vocht warmte sneller afvoert.
Slechte perifere circulatie: een verminderde doorbloeding naar de uiteinden (handen en voeten) maakt de bloedvaten kwetsbaarder voor koudeschade.
Roken: nicotine veroorzaakt vasoconstrictie en vermindert de perifere doorbloeding, waardoor het risico op wintertenen aanzienlijk toeneemt.
Hormonale factoren: de hogere prevalentie bij vrouwen suggereert een hormonale invloed op de vaatreactiviteit.
Genetische aanleg: wintertenen komen soms familiaal voor, wat wijst op een erfelijke component in de gevoeligheid van de bloedvaten.

Symptomen

De symptomen van wintertenen zijn doorgaans goed herkenbaar:

Rode tot paars-blauwige verkleuring van de aangedane tenen, die bij druk tijdelijk verbleekt.
Zwelling van de tenen, die er gezwollen en “opgezet” uitzien.
Jeuk: een intens, soms bijna ondraaglijk jeukend gevoel, dat verergert bij opwarming.
Brandend gevoel: een brandende of stekende pijn in de aangedane tenen.
Gevoeligheid bij aanraking: de huid voelt pijnlijk aan bij druk of aanraking.
Blaren: in ernstigere gevallen kunnen blaren ontstaan, die bij openbreken tot wondjes leiden.
Huidveranderingen: bij herhaaldelijke episodes kan de huid ruw, schilferend of verkleurd worden.
Verergering bij opwarming: de klachten nemen typisch toe wanneer de koude voeten worden opgewarmd.

De symptomen verschijnen doorgaans enkele uren na blootstelling aan koude en vocht. Een episode duurt gewoonlijk 1 tot 3 weken, waarna de wintertenen vanzelf genezen, mits hernieuwde blootstelling aan koude wordt vermeden.

Risicofactoren

De volgende factoren verhogen de kans op het ontwikkelen van wintertenen:

Geslacht: vrouwen worden vaker getroffen dan mannen, vermoedelijk door hormonale invloeden en een gevoeliger vaatstelsel.
Leeftijd: kinderen, adolescenten en ouderen hebben een verhoogd risico. Bij ouderen speelt een verminderde perifere circulatie een rol.
Laag lichaamsgewicht: een laag BMI en weinig onderhuids vetweefsel verminderen de isolatie en warmteregulatie.
Roken: de vasoconstrictieve werking van nicotine vermindert de doorbloeding van de ledematen.
Fenomeen van Raynaud: personen met het fenomeen van Raynaud, waarbij de vingers en tenen extreem reageren op koude, hebben een verhoogd risico.
Doorbloedingsstoornissen: perifeer arterieel vaatlijden of andere circulatieproblemen.
Diabetes mellitus: diabetespatiënten hebben vaak een verminderde perifere circulatie en gevoelsstoornissen, waardoor wintertenen minder snel worden opgemerkt en complicaties sneller optreden.
Buitenwerk: beroepen die blootstelling aan koude en vocht met zich meebrengen.
Onvoldoende beschermend schoeisel: dunne schoenen, lekke laarzen of onvoldoende isolerende sokken.
Familiale aanleg: een positieve familiegeschiedenis vergroot het risico.

Wat kunt u zelf doen?

De volgende maatregelen helpen bij de preventie en het verlichten van wintertenen:

Voeten geleidelijk opwarmen: dit is de belangrijkste maatregel. Warm koude voeten nooit direct op aan de verwarming, kachel of met een warmwaterkruik. Laat ze geleidelijk op kamertemperatuur komen. Trek warme sokken aan en beweeg om de doorbloeding op gang te brengen.
Warme, droge voeten: draag warme, vochtafvoerende sokken (bij voorkeur wol of synthetische thermomaterialen). Wissel natte sokken en schoenen onmiddellijk.
Goed schoeisel: draag gevoerde, waterdichte schoenen of laarzen in de koude maanden. Zorg dat de schoenen niet te strak zitten, want te nauw schoeisel belemmert de bloedcirculatie.
Regelmatig bewegen: lichaamsbeweging bevordert de doorbloeding. Wiebel regelmatig met uw tenen en maak korte wandelingen om de circulatie op gang te houden.
Niet krabben: hoe hevig de jeuk ook is, krab niet aan de wintertenen. Krabben beschadigt de huid en vergroot het risico op infectie. Gebruik eventueel een kalmerende crème of lotion.
Stoppen met roken: roken vermindert de perifere doorbloeding aanzienlijk. Het stoppen met roken is een van de meest effectieve maatregelen om wintertenen te voorkomen.
Doorbloedinsbevorderende crème: zalfjes of crèmes op basis van lanoline, kamfer of glycerine kunnen de huid beschermen en de lokale doorbloeding bevorderen. Masseer de crème zachtjes in de huid.
Vermijd extreme temperatuurwisselingen: ga niet vanuit de warme woning direct in de koude buitenlucht zonder bescherming, en warm koude voeten geleidelijk op.

Behandeling bij FootFlow

Bij FootFlow in Zwevegem kan podoloog Marie Roelstraete u begeleiden bij de preventie en behandeling van wintertenen.

Voetverzorging

Marie Roelstraete beoordeelt de conditie van uw huid en nagels en geeft gericht advies over voetverzorging in de wintermaanden. Bij bestaande wintertenen wordt de huid professioneel behandeld om complicaties te voorkomen. Eventuele blaren of wondjes worden op hygiënische wijze verzorgd.

Schoeisel- en materiaaladvies

U ontvangt persoonlijk advies over geschikt schoeisel, sokken en isolatiematerialen voor de koude maanden. Marie Roelstraete helpt u bij het kiezen van schoeisel dat warmte vasthoudt zonder de bloedcirculatie te belemmeren.

Risicogroepen

Bijzondere aandacht gaat uit naar risicogroepen zoals diabetespatiënten, ouderen met doorbloedingsproblemen en patiënten met het fenomeen van Raynaud. Bij deze groepen is extra waakzaamheid geboden, omdat wintertenen eerder tot complicaties kunnen leiden. Marie Roelstraete stelt een preventief zorgplan op en controleert de voeten regelmatig tijdens de wintermaanden.

Preventief plan

Op basis van uw persoonlijke risicofactoren stelt Marie Roelstraete een preventief plan op dat is gericht op het voorkomen van wintertenen. Dit omvat adviezen over leefstijl, voeding, beweging, schoeisel en huidverzorging.

Wanneer naar de huisarts?

Hoewel wintertenen doorgaans onschuldig zijn, zijn er situaties waarin een bezoek aan de huisarts wenselijk is:

De wintertenen genezen niet binnen 2 tot 3 weken ondanks zelfsorg.
Er ontstaan blaren, open wondjes of tekenen van infectie (toename van roodheid, warmte, pus, koorts).
De pijn is hevig en reageert niet op gewone pijnstillers.
De klachten treden op buiten de wintermaanden of bij niet bijzonder koud weer.
U heeft diabetes mellitus of bekende doorbloedingsstoornissen.
De vingers of tenen worden wit of blauw bij koude (verdenking fenomeen van Raynaud).
De klachten keren elk jaar terug en worden progressief erger.
U maakt zich zorgen over de aard van de huidafwijkingen.

De huisarts kan de diagnose bevestigen, andere oorzaken uitsluiten (zoals het fenomeen van Raynaud, lupus erythematodes of vasculitis) en indien nodig medicatie voorschrijven, zoals een calciumantagonist (nifedipine) die de bloedvaten verwijdt. Bij verdenking op een onderliggende aandoening kan gericht bloedonderzoek worden aangevraagd.

Wintertenen zijn vervelend maar in de meeste gevallen goed te behandelen en te voorkomen. Met de juiste voorzorgsmaatregelen en het advies van podoloog Marie Roelstraete bij FootFlow in Zwevegem kunt u de wintermaanden comfortabeler doorkomen. Neem gerust contact op voor een persoonlijk adviesgesprek.

Wintertenen – Oorzaken, Symptomen & Behandeling