Tarsaal Tunnel Syndroom – Oorzaken, Symptomen & Behandeling

Wat is het Tarsaal Tunnel Syndroom?

Het tarsaal tunnel syndroom (TTS) is een neuropathie waarbij de nervus tibialis posterior — de grote zenuw aan de binnenzijde van de enkel — bekneld raakt in een anatomisch kanaaltje dat de tarsale tunnel wordt genoemd. Deze tunnel bevindt zich achter en onder de binnenste enkelknobbel (malleolus medialis) en wordt gevormd door botstructuren en het retinaculum flexorum, een stevig ligament dat als een dak over de tunnel ligt.

Door de tarsale tunnel lopen naast de nervus tibialis posterior ook de pezen van de musculus tibialis posterior, musculus flexor digitorum longus en musculus flexor hallucis longus, samen met de arteria en vena tibialis posterior. Wanneer de ruimte in dit kanaaltje afneemt of de druk toeneemt, wordt de zenuw samengedrukt, wat leidt tot de typische klachten van pijn, tintelingen en gevoelsstoornissen in de voetzool.

Bij FootFlow in Zwevegem ziet podoloog Marie Roelstraete patiënten met het tarsaal tunnel syndroom en onderzoekt zij welke biomechanische factoren bijdragen aan de zenuwbeknelling. Een vroegtijdige en correcte diagnose is belangrijk, omdat langdurige zenuwcompressie tot blijvende zenuwschade kan leiden.

Oorzaken

Het tarsaal tunnel syndroom kan door verschillende oorzaken ontstaan. In veel gevallen is er sprake van een combinatie van factoren:

• Standsafwijkingen van de voet: overmatige pronatie (het naar binnen kantelen van de voet) is een van de meest voorkomende oorzaken. Bij pronatie wordt de tarsale tunnel vernauwt en neemt de tractie op de zenuw toe.
• Platvoeten (pes planus): een verlaagd voetgewelf vergroot de spanning op de structuren aan de binnenzijde van de enkel en kan de tarsale tunnel vernauwen.
• Zwelling of ruimte-innemende processen: ganglion cysten, variceuze venen, lipomen of ontstekingsweefsel in of nabij de tarsale tunnel kunnen de zenuw verdringen.
• Letsel of trauma: een enkelverstuiking, enkelbreuk of chronische instabiliteit van de enkel kan leiden tot littekenweefsel of veranderde anatomische verhoudingen die de zenuw beknellen.
• Systemische aandoeningen: diabetes mellitus, reumatoïde artritis, hypothyreoïdie en andere aandoeningen die zwelling of neuropathie veroorzaken, verhogen het risico.
• Overbelasting: langdurig staan, lopen of sporten kan herhaalde microtraumata aan de zenuw veroorzaken.
• Schoeisel: te strakke schoenen of schoenen met onvoldoende ondersteuning kunnen druk uitoefenen op de tarsale tunnel.

Symptomen

De symptomen van het tarsaal tunnel syndroom zijn divers en kunnen in ernst variëren:

• Tintelingen en een prikkelend gevoel in de voetzool, hiel en/of tenen. Dit wordt vaak beschreven als “spelden en naalden.”
• Brandende pijn aan de binnenzijde van de enkel en in de voetzool, die kan uitstralen naar de tenen.
• Doofheid of verminderd gevoel in delen van de voetzool.
• Pijn die verergert bij langdurig staan, lopen of sporten en verbetert bij rust.
• Nachtelijke klachten: veel patiënten ervaren verergering van de symptomen ‘s nachts of in rust, vergelijkbaar met het carpaal tunnel syndroom in de hand.
• Zwaktegevoel in de voet of tenen, wat zich kan uiten in moeite met het spreiden van de tenen.
• Positief teken van Tinel: tikken op de zenuw achter de binnenste enkelknobbel roept tintelingen of een schietende pijn op in de voetzool.

De klachten kunnen eenzijdig of dubbelzijdig voorkomen. Vaak beginnen de symptomen geleidelijk en nemen ze in de loop van weken tot maanden toe in intensiteit.

Risicofactoren

De volgende factoren verhogen het risico op het ontwikkelen van het tarsaal tunnel syndroom:

• Platvoeten of overmatige pronatie: de meest significante biomechanische risicofactor.
• Overgewicht: extra lichaamsgewicht verhoogt de druk op de voetstructuren.
• Staand werk: beroepen die langdurig staan vereisen, belasten de enkel- en voetstructuren extra.
• Intensieve sportbeoefening: vooral loop- en springsporten.
• Diabetes mellitus: verhoogt de gevoeligheid van perifere zenuwen voor druk.
• Reumatische aandoeningen: ontsteking in het enkelgewricht kan de tarsale tunnel vernauwen.
• Eerder enkeltrauma: littekenweefsel en veranderde anatomie na een verstuiking of breuk.
• Zwangerschap: vochtretentie en gewichtstoename kunnen tijdelijk druk op de zenuw veroorzaken.
• Leeftijd: de aandoening komt vaker voor bij volwassenen, hoewel het op elke leeftijd kan optreden.

Wat kunt u zelf doen?

Bij vermoeden van het tarsaal tunnel syndroom kunt u de volgende stappen ondernemen:

1. Rust en activiteitenmodificatie: verminder activiteiten die de klachten verergeren, zoals langdurig staan of intensief sporten. Neem regelmatig rustpauzes en wissel belastende activiteiten af.

2. Koelen: breng gedurende 15 tot 20 minuten ijs aan op de binnenzijde van de enkel, meerdere keren per dag, om zwelling en pijn te verminderen.

3. Schoeisel aanpassen: draag schoenen met goede ondersteuning en een stevige hielkap. Vermijd hoge hakken en te nauwe schoenen. Schoenen met een lichte binnenzool die de voetboog ondersteunt, kunnen verlichting bieden.

4. Ontstekingsremmende middelen: paracetamol of een NSAID (zoals ibuprofen) kan de pijn en ontsteking tijdelijk verlichten. Raadpleeg uw apotheker of huisarts voor correct gebruik.

5. Rekoefeningen: zacht rekken van de kuitspieren en de achillespees kan de spanning op de structuren aan de binnenzijde van de enkel verminderen.

6. Gewichtsbeheersing: als overgewicht een rol speelt, kan afvallen de druk op de voetstructuren verminderen.

7. Nachtspalk: in sommige gevallen kan een nachtspalk de voet in een neutrale positie houden en de druk op de zenuw verminderen.

Behandeling bij FootFlow

Bij FootFlow in Zwevegem biedt podoloog Marie Roelstraete een gestructureerde aanpak voor het tarsaal tunnel syndroom, gericht op het wegnemen van de onderliggende oorzaak van de zenuwbeknelling.

Biomechanisch onderzoek

Het biomechanisch onderzoek vormt de basis van de behandeling. Marie Roelstraete onderzoekt de volledige houding, beenstand, enkel- en voetfunctie. Met behulp van een drukplatmeting wordt de drukverdeling onder de voet geanalyseerd en worden afwijkingen in het looppatroon vastgesteld. Specifieke aandacht gaat naar de mate van pronatie, de stabiliteit van de enkel en de functie van het voetgewelf.

Steunzolen op maat

Op basis van het biomechanisch onderzoek worden steunzolen op maat vervaardigd die de voetstand corrigeren. Bij het tarsaal tunnel syndroom richten de zolen zich specifiek op het beperken van overmatige pronatie en het ondersteunen van het voetgewelf. Hierdoor wordt de spanning op de tarsale tunnel verminderd en krijgt de zenuw meer ruimte. De zolen worden vervaardigd uit materialen die zowel ondersteuning als comfort bieden.

Schoeiseladvies

Marie Roelstraete geeft gericht advies over geschikt schoeisel dat de werking van de steunzolen ondersteunt en de druk op de enkelstructuren vermindert. Een goede schoen met stevige hielkap en voldoende ruimte is essentieel bij de behandeling.

Multidisciplinaire samenwerking

Bij FootFlow wordt indien nodig samengewerkt met huisartsen, orthopedisten en kinesitherapeuten. Wanneer conservatieve behandeling onvoldoende resultaat biedt, kan verwijzing voor aanvullend onderzoek of gespecialiseerde behandeling worden geadviseerd.

Wanneer naar de huisarts?

Raadpleeg uw huisarts wanneer:

• De tintelingen, doofheid of pijn in de voet aanhouden ondanks zelfsorg en aangepast schoeisel.
• De klachten progressief verergeren of zich uitbreiden.
• U een verminderd gevoel ontwikkelt in de voetzool dat niet herstelt.
• Er sprake is van spierzwakte in de voet of tenen.
• De klachten het dagelijks functioneren belemmeren, zoals lopen of slapen.
• U diabetes mellitus heeft en nieuwe gevoelsstoornissen in de voet opmerkt.
• Er sprake is van zwelling of een voelbaar knobbeltje achter de binnenste enkelknobbel.

De huisarts kan een zenuwgeleidingsonderzoek (EMG/NCS) aanvragen om de diagnose te bevestigen en de ernst van de zenuwbeknelling vast te stellen. Beeldvormend onderzoek zoals een MRI of echografie kan ruimte-innemende processen in de tarsale tunnel opsporen. Bij ernstige of therapieresistente gevallen kan verwijzing naar een orthopedisch chirurg voor een tarsale tunnel release worden overwogen.

Vroegtijdige behandeling is bij het tarsaal tunnel syndroom van groot belang. Langdurige zenuwcompressie kan leiden tot permanente zenuwschade met blijvende gevoelsstoornissen en spierzwakte. Twijfel daarom niet om tijdig professioneel advies in te winnen bij podoloog Marie Roelstraete bij FootFlow of bij uw huisarts.