Spreidvoet – Oorzaken, Symptomen & Behandeling

Wat is een spreidvoet?

Een spreidvoet (pes transversoplanus) is een van de meest voorkomende voetafwijkingen in de westerse wereld. Bij een spreidvoet is het transversale gewelf van de voorvoet verzakt. Dit dwarsbooggewelf wordt gevormd door de koppen van de vijf middenvoetsbeentjes (metatarsalia) en wordt normaal op zijn plaats gehouden door een samenstel van ligamenten, spieren en het plantaire bindweefsel. Wanneer deze structuren verzwakken, zakken de middenvoetsbeentjes door en spreiden ze zich waaiervormig uit. Het gevolg is een verbrede voorvoet met een veranderde drukverdeling.

Bij een gezonde voet rust het lichaamsgewicht in de voorvoet voornamelijk op het eerste en vijfde middenvoetsbeentje. Bij een spreidvoet wordt de druk herverdeeld naar de middelste middenvoetsbeentjes (met name het tweede en derde), die hier anatomisch niet op voorzien zijn. Dit leidt tot overbelasting, eeltvorming en pijn — een klachtenbeeld dat metatarsalgie wordt genoemd.

De aandoening komt bijzonder vaak voor: schattingen variëren van 20 tot 40 procent van de volwassen bevolking, met een duidelijke oververtegenwoordiging bij vrouwen. Bij FootFlow in Zwevegem behandelt podoloog Marie Roelstraete dagelijks patiënten met deze klacht en beschikt zij over de nodige expertise om een doeltreffend behandelplan op te stellen.

Oorzaken

Een spreidvoet ontstaat door een combinatie van aanleg en externe factoren. De belangrijkste oorzaken zijn:

Verzwakking van het bindweefsel. Met het ouder worden verliezen ligamenten en pezen hun elasticiteit en draagkracht. Het transversale ligamentaire apparaat van de voorvoet wordt geleidelijk losser, waardoor de middenvoetsbeentjes uit hun optimale positie zakken. Bij vrouwen speelt ook de hormonale invloed een rol: oestrogeen beïnvloedt de bindweefselsterkte, waardoor perioden van hormonale verandering (zwangerschap, menopauze) de aandoening kunnen uitlokken of verergeren.

Verkeerd schoeisel. Nauwe, puntige schoenen dwingen de voorvoet in een onnatuurlijke positie. Hoge hakken verschuiven het lichaamsgewicht naar de voorvoet, wat de belasting op het transversale gewelf sterk verhoogt. Jarenlang het verkeerde schoeisel dragen is een van de voornaamste risicofactoren.

Overgewicht. Extra lichaamsgewicht betekent extra belasting op de voetstructuren. Elke kilogram lichaamsgewicht vertaalt zich bij het stappen in een veelvoud aan krachten op de voorvoet.

Biomechanische afwijkingen. Overpronatie, een afwijkend looppatroon of een lengteverschil van de benen kan de drukverdeling in de voet verstoren en zo bijdragen aan de ontwikkeling van een spreidvoet.

Erfelijkheid. De aanleg voor een zwakker bindweefsel of een bepaalde voetanatomie kan familiaal voorkomen. Wie ouders of grootouders met een spreidvoet heeft, loopt een verhoogd risico.

Langdurige statische belasting. Beroepen waarbij men uren achtereen staat of loopt op harde ondergronden — verpleegkundigen, verkopers, horecamedewerkers — belasten de voetstructuren chronisch en bevorderen het verzakken van het transversale gewelf.

Symptomen

De symptomen van een spreidvoet ontwikkelen zich doorgaans geleidelijk over maanden tot jaren. Veel patiënten zijn zich aanvankelijk niet bewust van de afwijking totdat er klachten optreden:

• Pijn in de bal van de voet (metatarsalgie), vooral bij het lopen en staan. De pijn bevindt zich typisch onder het tweede en derde middenvoetskopje.
• Eeltvorming onder de voorvoet, met name ter hoogte van de overbelaste middenvoetskoppen. Dit eelt is een natuurlijke reactie van de huid op verhoogde druk en wrijving.
• Een zichtbaar bredere voorvoet. Schoenen die voorheen goed pasten, voelen nu te nauw aan. Patiënten merken dat zij een bredere schoenmaat nodig hebben.
• Branderig of vermoeid gevoel in de voorvoet na perioden van belasting. Dit gevoel treedt vooral op aan het einde van de dag of na lang staan.
• Likdoorns en kloven op de bal van de voet en tussen de tenen, als gevolg van de veranderde drukverdeling en wrijving.
• Teenstandafwijkingen. Een spreidvoet is een belangrijke risicofactor voor het ontwikkelen van een hallux valgus (scheefstand van de grote teen) of hamertenen, omdat de veranderde anatomie de teengewrichten beïnvloedt.
• Gevoel van instabiliteit bij het lopen, vooral op oneffen terrein.

Risicofactoren

De voornaamste risicofactoren voor het ontwikkelen van een spreidvoet zijn:

• Geslacht: vrouwen worden drie tot vier keer vaker getroffen dan mannen.
• Leeftijd: de prevalentie neemt toe boven de 40 jaar.
• Overgewicht en obesitas: extra lichaamsgewicht belast de voetstructuren buitensporig.
• Zwangerschap: hormonale veranderingen en gewichtstoename belasten het bindweefsel.
• Schoeiselkeuze: regelmatig nauwe schoenen of hoge hakken dragen.
• Staand beroep: langdurig staan op harde ondergronden.
• Genetische aanleg: familiale predispositie voor bindweefselzwakte.
• Reumatische aandoeningen: ontstekingsziekten zoals reumatoïde artritis kunnen het gewrichtskapsel en de ligamenten van de voorvoet aantasten.

Wat kunt u zelf doen?

U kunt verschillende maatregelen nemen om de klachten te verminderen en de progressie van een spreidvoet te vertragen:

Draag geschikt schoeisel. Kies schoenen met een brede, ruime teenbox waarin de voorvoet niet wordt samengedrukt. Zorg voor goede ondersteuning van de voetboog en voldoende demping. Beperk het dragen van hoge hakken tot uitzonderlijke gelegenheden.

Versterk uw voetmusculatuur. De intrinsieke voetspieren spelen een ondersteunende rol bij het in stand houden van het transversale gewelf. Effectieve oefeningen zijn onder meer:

• Teenspreidoefening: spreid uw tenen zo wijd mogelijk en houd dit vijf seconden vast. Herhaal tien keer.
• Handdoekoefening: leg een handdoek op de grond en probeer deze met uw tenen samen te frommelen. Doe dit twee minuten per voet.
• Knikkersoefening: raap knikkers of kleine voorwerpen op met uw tenen en leg ze in een bakje. Dit versterkt de flexoren van de tenen.

Gebruik een voorvoetkussentje. Een siliconenpad of viltpelotte achter de middenvoetskoppen kan de druk hervedelen en de klachten verlichten. Bij FootFlow kan podoloog Marie Roelstraete u adviseren over het juiste type en de correcte plaatsing.

Behoud een gezond lichaamsgewicht. Gewichtsreductie bij overgewicht vermindert de belasting op de voorvoet aanzienlijk.

Wissel uw schoeisel af. Draag niet elke dag dezelfde schoenen. Wissel af tussen verschillende modellen zodat de voet wisselend belast wordt.

Loop regelmatig blootsvoets. Blootsvoets lopen op zachte ondergronden (gras, zand) stimuleert de voetmusculatuur en proprioceptie.

Behandeling bij FootFlow

Bij FootFlow in Zwevegem biedt podoloog Marie Roelstraete een doelgerichte aanpak voor de behandeling van een spreidvoet. De behandeling begint met een grondig biomechanisch onderzoek en wordt afgestemd op uw individuele situatie.

Biomechanisch onderzoek. Tijdens het biomechanisch onderzoek analyseert podoloog Marie Roelstraete uw voetstand, looppatroon en drukverdeling. Dit omvat een visuele en palpatorische beoordeling van de voet in stand en tijdens het stappen, aangevuld met een dynamische drukplatmeting. Zo wordt de mate van verzakking van het transversale gewelf nauwkeurig vastgesteld en worden eventuele bijkomende afwijkingen (overpronatie, teenstandafwijkingen) geïdentificeerd.

Steunzolen op maat. Op basis van de onderzoeksresultaten vervaardigt podoloog Marie Roelstraete steunzolen op maat. Deze steunzolen bevatten een transversale pelotte (ook wel retrokapitale pelotte genoemd) die het transversale voetgewelf actief ondersteunt en de middenvoetsbeentjes in hun fysiologische positie houdt. Daarnaast wordt de steunzool afgestemd op uw specifieke voetmorfologie en belastingspatroon.

Eeltverwijdering. Indien er sprake is van hinderlijk eelt onder de voorvoet, verwijdert de podoloog dit op professionele wijze. Dit biedt onmiddellijke verlichting en voorkomt verdere huidbeschadiging.

Oefentherapie. U ontvangt een persoonlijk oefenprogramma gericht op het versterken van de intrinsieke voetmusculatuur. Podoloog Marie Roelstraete demonstreert de oefeningen en volgt uw voortgang op bij de controleafspraken.

Schoeiseladvies. U krijgt concreet advies over geschikt schoeisel voor uw dagelijkse activiteiten, werkzaamheden en sport. De juiste schoenen in combinatie met steunzolen op maat vormen de hoeksteen van de behandeling.

Opvolging en bijsturing. Bij een eerste controleafspraak, doorgaans vier tot zes weken na het aanmeten van de steunzolen, evalueert podoloog Marie Roelstraete het effect van de behandeling. Indien nodig worden de steunzolen bijgestuurd of aanvullende maatregelen voorgesteld.

Wanneer naar de huisarts?

In de meeste gevallen kan een spreidvoet doeltreffend behandeld worden door een podoloog. Raadpleeg echter uw huisarts wanneer:

• De pijn in de voorvoet ernstig is en niet verbetert na zes tot acht weken podologische behandeling met steunzolen.
• U zwelling, roodheid of warmte opmerkt in de voorvoet die kan wijzen op een ontsteking of stressfractuur.
• U gevoelloosheid of tintelingen in de tenen ontwikkelt, wat kan duiden op zenuwcompressie (Morton neuroom).
• De teenstandafwijking (hallux valgus, hamertenen) snel verergert en pijnlijk wordt.
• U reumatische klachten heeft of een bekende reumatische aandoening die de voet kan beïnvloeden.
• De klachten uw dagelijks functioneren ernstig belemmeren en een doorverwijzing naar een orthopedisch chirurg wenselijk kan zijn.

Podoloog Marie Roelstraete bij FootFlow in Zwevegem werkt samen met huisartsen en specialisten in de regio om een vlotte doorverwijzing en multidisciplinaire aanpak te waarborgen. Aarzel niet om een afspraak te maken voor een grondig onderzoek en deskundig advies.