Schimmelnagel / Kalknagel – Oorzaken, Symptomen & Behandeling

Wat is een schimmelnagel?

Een schimmelnagel, medisch onychomycose genoemd, is een infectie van de teennagel door schimmels (fungi). De meest voorkomende verwekkers zijn dermatofyten (huidschimmels), met Trichophyton rubrum als voornaamste soort. In mindere mate kunnen ook gisten (Candida) en niet-dermatofyte schimmels verantwoordelijk zijn.

De term kalknagel (onychogryfose of onychodystrofie) verwijst naar een nagel die verdikt, verkleurd en vervormd is. Hoewel een kalknagel vaak het gevolg is van een schimmelinfectie, zijn er ook andere oorzaken mogelijk, zoals herhaald trauma, psoriasis, slechte doorbloeding of het natuurlijke verouderingsproces. Het is daarom belangrijk een correcte diagnose te stellen vooraleer de behandeling te starten.

Schimmelnagels komen bijzonder frequent voor: naar schatting 10 tot 15% van de bevolking is aangedaan, met een toenemende prevalentie bij ouderen (tot 40% boven de 70 jaar). Ondanks de hoge frequentie wordt de aandoening vaak onderschat of niet behandeld, wat kan leiden tot verspreiding naar andere nagels en de omringende huid.

Bij podologiepraktijk FootFlow in Zwevegem biedt podoloog Marie Roelstraete deskundige nagelbehandeling aan voor schimmelnagels en kalknagels. Door een combinatie van professionele nagelverzorging en het juiste advies kan de aandoening effectief aangepakt worden.

Oorzaken

Schimmelnagels ontstaan wanneer schimmelorganismen de nagel binnendringen. Dit gebeurt op verschillende manieren:

Besmetting in vochtige omgevingen. Schimmels gedijen in warme, vochtige omgevingen. Zwembaden, douches, kleedkamers en sauna’s zijn klassieke besmettingshaarden. De schimmel wordt opgelopen via de voetzool of nagelranden bij contact met besmette oppervlakken.

Verspreiding vanuit voetschimmel. Zwemmerseczeem (tinea pedis), een schimmelinfectie van de huid van de voeten, kan zich uitbreiden naar de nagels. Dit is de meest voorkomende besmettingsroute. De schimmel breidt zich uit van de huid rond de nagel naar de nagelplaat.

Nageltrauma. Beschadigingen aan de nagel, zoals stoten, langdurige druk van schoeisel of het herhaaldelijk verliezen van een nagel bij sport, creëren een toegangspoort voor schimmels. Zelfs kleine, onopgemerkte nagelschade kan voldoende zijn.

Verminderde doorbloeding. Bij perifeer vaatlijden is de doorbloeding van de tenen verminderd, waardoor het immuunsysteem lokaal minder effectief is in het bestrijden van schimmelinfecties.

Verminderde immuniteit. Aandoeningen die het immuunsysteem verzwakken (diabetes, HIV, immuunsuppressieve medicatie) verhogen de vatbaarheid voor nagelschimmelinfecties.

Diabetes. Diabetespatiënten hebben een drie keer hoger risico op schimmelnagels door een combinatie van verminderde immuniteit, neuropathie en vaatproblemen.

Ouderdom. Met het ouder worden groeit de nagel trager, wordt ze dikker en brozer, en neemt de doorbloeding af. Dit alles maakt de nagel vatbaarder voor schimmelinfecties.

Symptomen

De symptomen van een schimmelnagel ontwikkelen zich geleidelijk en kunnen variëren naargelang het type infectie:

• Verkleuring: De nagel verkleurt geel, wit, bruin of groenig. De verkleuring begint meestal aan de vrije rand of de zijkant van de nagel en breidt zich geleidelijk uit naar de nagelwortel.
• Verdikking: De nagel wordt dikker en moeilijker om te knippen. In ernstige gevallen kan de nagel aanzienlijk verdikt zijn (onychogryfose).
• Brokkeligheid: De nagel wordt broos en brokkelig. Stukjes nagel kunnen afbrokkelen of afbreken.
• Loslating: De nagel kan gedeeltelijk of volledig loskomen van het onderliggende nagelbed (onycholyse). Onder de losgelaten nagel kan vuil en schimmelresten ophopen.
• Vervorming: De nagel kan vervormd of golvend worden.
• Geur: In gevorderde gevallen kan de aangetaste nagel een onaangename geur verspreiden.
• Pijn: Hoewel een schimmelnagel in het beginstadium zelden pijnlijk is, kan een sterk verdikte nagel pijn veroorzaken door druk van het schoeisel.
• Huidklachten: De huid rond de aangetaste nagel kan rood, droog en schilferig zijn, wat wijst op een bijkomende huidschimmelinfectie.

Risicofactoren

De volgende factoren verhogen het risico op het ontwikkelen van een schimmelnagel:

• Leeftijd boven 60 jaar: De prevalentie neemt sterk toe met de leeftijd.
• Diabetes mellitus: Door de verminderde immuniteit en doorbloeding.
• Perifeer vaatlijden: Verminderde doorbloeding van de voeten.
• Verminderd immuunsysteem: Door ziekte of medicatie.
• Bestaande voetschimmel (zwemmerseczeem): De meest directe risicofactor.
• Nageltrauma of nagelafwijkingen: Beschadigde nagels zijn vatbaarder.
• Overmatige transpiratie van de voeten: Creëert een warm, vochtig milieu.
• Beroepen met gesloten veiligheidsschoeisel: Langdurig dragen van luchtdichte schoenen.
• Frequente bezoeken aan zwembaden, sportscholen en sauna’s: Blootstelling aan besmette oppervlakken.
• Familiale aanleg: Genetische vatbaarheid speelt een rol.

Wat kunt u zelf doen?

Bij een vermoedelijke schimmelnagel kunt u de volgende maatregelen nemen:

Droog houden. Droog uw voeten na het wassen grondig af, met bijzondere aandacht voor de ruimtes tussen de tenen. Vochtige voeten bevorderen schimmelgroei.

Ademende schoenen en sokken. Draag schoenen van ademend materiaal (leer, mesh) en sokken die vocht afvoeren (katoen, merinowol of functionele vezels). Wissel schoeisel dagelijks af zodat schoenen kunnen drogen.

Badslippers. Draag altijd badslippers in openbare douches, kleedkamers, zwembaden en sauna’s.

Nagelhygiëne. Houd uw nagels kort geknipt en gebruik een apart nagelknipper of -vijl voor de aangetaste nagel om verspreiding te voorkomen. Ontsmet het gereedschap na gebruik.

Behandel voetschimmel. Als u tekenen heeft van zwemmerseczeem (jeukende, schilferige huid tussen de tenen of op de voetzolen), behandel dit dan zo snel mogelijk met een antischimmelmiddel uit de apotheek om verspreiding naar de nagels te voorkomen.

Antimycotische nagellak. Vrij verkrijgbare antimycotische nagellakken (zoals amorolfine of ciclopirox) kunnen helpen bij oppervlakkige infecties. Ze moeten consequent en langdurig toegepast worden volgens de instructies.

Schoenen ontsmetten. Spuit uw schoenen regelmatig in met een antischimmelspray om herbesmetting te voorkomen.

Gedeeld gebruik vermijden. Deel geen schoenen, sokken, handdoeken of nagelgereedschap met anderen.

Behandeling bij FootFlow

Bij podologiepraktijk FootFlow in Zwevegem biedt podoloog Marie Roelstraete een grondige en doelgerichte behandeling voor schimmelnagels en kalknagels.

Nauwkeurige diagnostiek. Niet elke verdikte of verkleurde nagel is een schimmelnagel. Marie Roelstraete beoordeelt de nagel klinisch en kan bij twijfel adviseren om een nagelstaaltje te laten analyseren via uw huisarts om de aanwezigheid van schimmels te bevestigen.

Professionele nagelbehandeling. De verdikte, aangetaste nagelplaat wordt met gespecialiseerd instrumentarium (frezen en nagelknipper) vakkundig verdund en bijgewerkt. Het verwijderen van het aangetaste nagelmateriaal is essentieel omdat het de schimmelmassa reduceert en de penetratie van antimycotische middelen verbetert. Deze behandeling is pijnloos en wordt op regelmatige basis herhaald.

Lokale antimycotische behandeling. Na het verdunnen van de nagel wordt een lokaal schimmelwerend middel aangebracht dat beter kan inwerken op de verdunde nagel. Marie Roelstraete adviseert u over de meest geschikte producten voor thuisgebruik.

Opvolging. Gezien de trage groeisnelheid van teennagels (gemiddeld 1 tot 1,5 mm per maand) is een langdurige opvolging noodzakelijk. Marie Roelstraete plant regelmatige controleafspraken in om de nagel bij te werken en het behandelresultaat te evalueren.

Preventief advies. U ontvangt uitgebreid advies over hygiënische maatregelen, geschikt schoeisel en huidverzorging om herbesmetting en verspreiding naar andere nagels te voorkomen.

Kalknagelverzorging. Bij kalknagels die niet door schimmel veroorzaakt zijn, biedt Marie Roelstraete verzorgende nagelbehandeling aan waarbij de nagel verdund, bijgewerkt en in een nettere vorm gebracht wordt. Dit verbetert zowel het comfort als het uiterlijk.

Wanneer naar de huisarts?

Raadpleeg uw huisarts in de volgende situaties:

• De schimmelnagel reageert niet op lokale behandeling en een systemische (orale) antimycotische therapie moet worden overwogen. Orale middelen zoals terbinafine of itraconazol zijn effectiever bij diepere en uitgebreidere infecties.
• U wilt een laboratoriumbevestiging van de diagnose (nagelkweek of PCR-test).
• U bent diabetespatiënt en merkt nagelafwijkingen op. Bij diabetes is een correcte diagnose en behandeling extra belangrijk om complicaties te voorkomen.
• De huid rond de nagel is rood, gezwollen en pijnlijk, wat kan wijzen op een bacteriële bijinfectie.
• Meerdere nagels zijn aangetast en de infectie breidt zich verder uit ondanks behandeling.
• U vermoedt dat de nagelafwijking niet door een schimmel veroorzaakt is maar door een andere aandoening zoals psoriasis of een melanoom onder de nagel (subunguaal melanoom). Elke donkerbruine of zwarte verkleuring onder een nagel zonder duidelijke oorzaak moet medisch beoordeeld worden.
• U gebruikt immuunsuppressieve medicatie of heeft een verzwakt immuunsysteem.

Podoloog Marie Roelstraete bij FootFlow in Zwevegem kan u na beoordeling van uw nagels gericht doorverwijzen naar uw huisarts of dermatoloog wanneer een bijkomend medisch onderzoek of medicamenteuze behandeling aangewezen is. Neem gerust contact op voor een afspraak.