Platvoeten – Oorzaken, Symptomen & Behandeling

Wat zijn Platvoeten?

Platvoeten, medisch aangeduid als pes planus, is een veelvoorkomende voetstandafwijking waarbij het mediale voetgewelf (de binnenboog van de voet) verlaagd of volledig afwezig is. Bij het staan rust de volledige voetzool op de grond, in tegenstelling tot een normaal voetgewelf waarbij de binnenzijde van de middenvoet niet de grond raakt.

Het voetgewelf is een ingenieuze constructie van botten, gewrichten, ligamenten en spieren die samenwerken om het lichaamsgewicht te dragen, schokken op te vangen en een efficiënte voortbeweging mogelijk te maken. Wanneer dit gewelf verlaagd is, verandert de gehele biomechanica van de voet, enkel en het been, wat kan leiden tot diverse klachten.

Bij FootFlow in Zwevegem heeft podoloog Marie Roelstraete uitgebreide ervaring met de beoordeling en behandeling van platvoeten bij zowel kinderen als volwassenen. Of het nu gaat om een kindervoetontwikkeling die extra aandacht nodig heeft of een volwassene met pijn- of vermoeidheidsklachten, een deskundige beoordeling is de eerste stap.

Platvoeten komen bijzonder vaak voor: naar schatting heeft 20 tot 30 procent van de volwassen bevolking een zekere mate van platvoeten. Bij de meeste mensen veroorzaken platvoeten geen klachten en is geen behandeling nodig. Wanneer er wel symptomen zijn, kan een gerichte aanpak veel verlichting bieden.

Oorzaken

Platvoeten kunnen worden onderverdeeld in aangeboren en verworven vormen:

Aangeboren (congenitale) platvoeten

• Normale ontwikkeling bij kinderen: alle baby’s worden met platvoeten geboren. Het voetgewelf ontwikkelt zich geleidelijk tussen het derde en zesde levensjaar. Tot die leeftijd is een platvoet fysiologisch normaal.
• Hyperlaxiteit: kinderen met soepele gewrichtsbanden (hypermobiliteit) hebben vaker platvoeten, omdat de ligamenten het voetgewelf minder stevig ondersteunen.
• Erfelijke aanleg: de voetstructuur wordt deels genetisch bepaald. Platvoeten komen familiaal voor.

Verworven platvoeten bij volwassenen

• Disfunctie van de tibialis posterior-pees: dit is de meest voorkomende oorzaak van verworven platvoeten bij volwassenen. De pees van de musculus tibialis posterior, die het voetgewelf actief ondersteunt, raakt overbelast, ontstoken of gescheurd, waardoor het gewelf geleidelijk inzakt.
• Overgewicht: extra lichaamsgewicht verhoogt de belasting op het voetgewelf en kan leiden tot een geleidelijke afvlakking.
• Veroudering: met het ouder worden verliezen de ligamenten en pezen hun elasticiteit en kracht, waardoor het voetgewelf kan dalen.
• Letsel of trauma: enkelbreuken, peesscheuren of andere letsels kunnen de architectuur van het voetgewelf verstoren.
• Reumatische aandoeningen: reumatoïde artritis en andere ontstekingsaandoeningen kunnen de gewrichten en pezen van de voet aantasten.
• Neurologische aandoeningen: bepaalde neurologische ziekten kunnen de spieren verzwakken die het voetgewelf ondersteunen.
• Zwangerschap: hormonale veranderingen en gewichtstoename tijdens de zwangerschap kunnen het voetgewelf tijdelijk of blijvend verlagen.
• Diabetes mellitus: kan peesontsteking en -degeneratie bevorderen.

Flexibel versus rigide

Een belangrijk onderscheid is dat tussen flexibele en rigide platvoeten. Bij flexibele platvoeten is het voetgewelf zichtbaar wanneer de voet niet belast wordt (op de tenen staan of zitten), maar verdwijnt het bij belasting. Dit is de meest voorkomende en doorgaans goedaardige vorm. Bij rigide platvoeten is het gewelf in alle posities afwezig, wat kan wijzen op een botcoalitie of andere structurele afwijking die nader onderzoek vereist.

Symptomen

Veel mensen met platvoeten hebben geen klachten. Wanneer er wel symptomen optreden, kunnen deze omvatten:

• Pijn aan de binnenzijde van de voet en het mediale voetgewelf, met name na langdurig staan of lopen.
• Vermoeidheid in de voeten: de voeten voelen snel moe en zwaar aan, vooral tegen het einde van de dag.
• Pijn in de enkel: de veranderde voetstand belast het enkelgewricht en de peesstructuren.
• Knie-, heup- of lage rugpijn: platvoeten verstoren de biomechanische keten, wat kan leiden tot pijn hogerop in de kinematische keten.
• Overmatige pronatie: de voet kantelt naar binnen, wat zichtbaar is aan de slijtage van schoenen (meer slijtage aan de binnenzijde).
• Schoenpasprobleme: moeite met het vinden van passende schoenen, doordat de voet breder is en de middenvoet de schoen opvult.
• Eelt en drukplekken: abnormale drukpunten onder de voet leiden tot overmatige eeltvorming.
• Pijn of krampen in het onderbeen: de kuitspieren en scheenbeenspieren worden extra belast om het ontbrekende voetgewelf te compenseren.
• Beperking bij sport: verminderde prestatie of pijn bij sportactiviteiten, vooral bij loopsporten.

Risicofactoren

De volgende factoren verhogen het risico op (symptomatische) platvoeten:

• Familiegeschiedenis: platvoeten komen familiaal voor.
• Overgewicht en obesitas: verhoogde mechanische belasting op het voetgewelf.
• Leeftijd: het risico op verworven platvoeten neemt toe met de leeftijd.
• Vrouwelijk geslacht: vrouwen ontwikkelen vaker verworven platvoeten, deels door hormonale invloeden op bindweefsel.
• Hypermobiliteit: overmatige beweeglijkheid van de gewrichten.
• Staand werk: beroepen die langdurig staan vereisen.
• Eerdere blessures: enkelverstuikingen, breuken of peesletsel.
• Reumatische aandoeningen: ontsteking van voetgewrichten.
• Diabetes mellitus: verhoogt het risico op pees- en ligamentdegeneratie.
• Zwangerschap: vooral bij meerlingen of herhaalde zwangerschappen.
• Ongeschikt schoeisel: langdurig dragen van schoenen zonder voetgewelfondersteuning.

Wat kunt u zelf doen?

Bij platvoeten met klachten kunt u de volgende maatregelen nemen:

1. Voetspier-versterkende oefeningen: gerichte oefeningen versterken de intrinsieke voetspieren die het gewelf ondersteunen.

   • Handdoekoefening: leg een handdoek op de grond en probeer deze met uw tenen naar u toe te trekken.
   • Knikkersoefening: pak knikkers op met uw tenen en leg ze in een bakje.
   • Kort-voet-oefening: probeer het voetgewelf actief op te trekken zonder de tenen te krullen (de “short foot” oefening).
   • Op de tenen staan: sta op de tenen en houd dit 10 seconden aan. Herhaal 10 keer.

2. Rekoefeningen: rek dagelijks de kuitspieren (gastrocnemius en soleus) en de achillespees. Strakke kuitspieren verhogen de krachten die het voetgewelf naar beneden drukken.

3. Goed schoeisel: draag schoenen met een stevige hielkap, goede voetgewelfondersteuning en een stabiele zool. Vermijd volledig platte schoenen, slippers en schoenen met te hoge hakken.

4. Op blote voeten lopen: regelmatig op blote voeten lopen op zachte, natuurlijke ondergronden (gras, zand) stimuleert de voetspieren en de proprioceptie.

5. Gewichtsbeheersing: als overgewicht een rol speelt, vermindert afvallen de belasting op het voetgewelf.

6. Activiteitenmodificatie: wissel langdurig staan af met zitperiodes. Draag bij langdurig staan schoenen met goede ondersteuning.

Behandeling bij FootFlow

Bij FootFlow in Zwevegem biedt podoloog Marie Roelstraete een uitgebreide en persoonlijke aanpak voor platvoeten bij zowel kinderen als volwassenen.

Biomechanisch onderzoek

Het biomechanisch onderzoek vormt de basis van de behandeling. Marie Roelstraete beoordeelt de voetstructuur, voetstand bij belasting en onbelast, enkelbeweeglijkheid, beenstand en gangpatroon. Met een drukplatmeting wordt de drukverdeling onder de voet objectief in kaart gebracht. Het onderzoek maakt onderscheid tussen flexibele en rigide platvoeten en beoordeelt de functie van de tibialis posterior-pees.

Steunzolen op maat

Steunzolen op maat zijn de hoeksteen van de behandeling bij symptomatische platvoeten. De zolen worden specifiek ontworpen om het voetgewelf te ondersteunen, de voetstand te corrigeren en de drukverdeling te optimaliseren. Bij platvoeten wordt het mediale voetgewelf ondersteund, de pronatie begrensd en de functie van de tibialis posterior-pees ontlast.

De zolen worden vervaardigd uit materialen die zowel ondersteuning als comfort bieden, en worden afgestemd op uw dagelijkse activiteiten en schoeisel. Bij sporters worden sportspecifieke zolen gemaakt die optimaal presteren in het sportschoeisel.

Kinderpodologie

Bij kinderen met platvoeten is een specifieke benadering noodzakelijk. Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen een fysiologisch platvoetje (normaal bij jonge kinderen) en een pathologische platvoet die behandeling behoeft. Marie Roelstraete beoordeelt de voetsontwikkeling van uw kind in de context van de leeftijd en het groeiproces.

Indien behandeling nodig is, worden steunzolen op maat vervaardigd die de ontwikkeling van het voetgewelf ondersteunen. Bij kinderen worden de zolen regelmatig geëvalueerd en aangepast aan de groei. Daarnaast worden oefeningen meegegeven die de voetspieren versterken en de gewelfontwikkeling stimuleren.

Oefentherapie en advies

Marie Roelstraete stelt een persoonlijk oefenprogramma samen dat gericht is op het versterken van de voetmusculatuur, het verbeteren van de proprioceptie en het optimaliseren van het gangpatroon. Concreet schoeiseladvies maakt deel uit van de begeleiding.

Wanneer naar de huisarts?

Raadpleeg uw huisarts wanneer:

• Uw kind na de leeftijd van 6 jaar nog uitgesproken platvoeten heeft die pijn of beperkingen veroorzaken.
• Er sprake is van een rigide platvoet die in alle posities vlak blijft (verdenking botcoalitie).
• De platvoeten zich pas op volwassen leeftijd ontwikkelen met toenemende pijn en zwelling aan de binnenzijde van de enkel (verdenking tibialis posterior-disfunctie).
• Er sprake is van progressieve vervorming van de voet.
• De klachten niet verbeteren ondanks steunzolen en oefentherapie.
• Er sprake is van neurologische symptomen zoals spierzwakte of gevoelsstoornissen.
• U of uw kind een onderliggende aandoening heeft zoals reuma of diabetes.

De huisarts kan de diagnose bevestigen, aanvullend onderzoek aanvragen (röntgenfoto’s, MRI) en indien nodig doorverwijzen naar een orthopedisch chirurg of reumatoloog. Bij kinderen met rigide platvoeten kan verwijzing naar een kinderorthopeed nodig zijn om een botcoalitie uit te sluiten.

Platvoeten zijn in de meeste gevallen een goedaardige aandoening die met de juiste ondersteuning goed te behandelen is. Of het nu gaat om preventieve begeleiding van uw kind of een gerichte behandeling van uw eigen klachten, podoloog Marie Roelstraete bij FootFlow in Zwevegem staat voor u klaar met deskundig advies en een behandeling op maat. Neem gerust contact op voor een afspraak.