Likdoorn / Eksteroog – Oorzaken, Symptomen & Behandeling

Wat is een likdoorn of eksteroog?

Een likdoorn, ook wel eksteroog of clavus genoemd, is een lokale, puntvormige verdikking van de hoornlaag van de huid. Het ontstaat als een beschermingsreactie van de huid op aanhoudende druk of wrijving op een bepaalde plek. In tegenstelling tot gewoon eelt, dat vlak en breed is, vormt een likdoorn een kegelvormige kern die met de punt naar binnen groeit, richting de diepere huidlagen en de zenuwuiteinden. Het is deze diepere kern die de typische scherpe, steekachtige pijn veroorzaakt.

Likdoorns komen zeer frequent voor en behoren tot de meest voorkomende voetklachten waarvoor mensen een podoloog raadplegen. Ze kunnen overal op de voet ontstaan waar herhaalde druk of wrijving optreedt: op de bovenkant van de tenen, aan de zijkant van de kleine teen, onder de voorvoet, op de teentoppen en zelfs tussen de tenen. Hoewel ze niet gevaarlijk zijn bij gezonde personen, kunnen ze bijzonder pijnlijk zijn en het dagelijks comfort ernstig beïnvloeden.

Bij FootFlow in Zwevegem verwijdert podoloog Marie Roelstraete likdoorns vakkundig en pijnloos. Maar de behandeling gaat verder dan alleen het wegnemen van de likdoorn: Marie zoekt altijd naar de onderliggende oorzaak om herhaling te voorkomen.

Oorzaken

Een likdoorn is geen ziekte op zich, maar een symptoom van chronische overdruk of wrijving op een specifiek punt van de voet. De oorzaken zijn divers:

Slecht passend schoeisel is de meest voorkomende oorzaak. Schoenen die te nauw, te kort, te puntig of te hard zijn, veroorzaken druk op specifieke punten van de voet. Hoge hakken verplaatsen het lichaamsgewicht naar de voorvoet, wat de druk op de metatarsale kopjes en de tenen verhoogt. Te wijde schoenen zorgen voor wrijving doordat de voet in de schoen glijdt.

Teenstandafwijkingen zoals klauwtenen, hamertenen, hallux valgus of quintus varus creëren prominente botpunten die tegen het schoeisel drukken. De gebogen gewrichten van klauw- en hamertenen zijn bijzonder gevoelig voor likdoornvorming op de bovenkant.

Biomechanische afwijkingen: een abnormaal looppatroon, overmatige pronatie of supinatie, een verlaagd transversaal voetgewelf of een plantair geflecteerd middenvoetsbeentje kan lokale overbelasting veroorzaken. Een enkel metatarsaal kopje dat lager staat dan de andere krijgt onevenredig veel druk te verwerken.

Botprominenties: natuurlijke of verworven botuitsteeksels (exostosen), artrotische gewrichtsverdikkingen of een prominente condylus van een teenfalanx vormen een mechanische basis voor likdoornvorming.

Droge huid: een uitgedroogde huid is minder elastisch en vormt sneller eelt en likdoorns als reactie op mechanische prikkels.

Leeftijd: met het ouder worden wordt de huid dunner, neemt het vetpolster onder de voet af en verminderen de beschermende eigenschappen van de weefsels.

Beroep en activiteiten: langdurig staan, lopen of repetitieve drukkrachten op de voet bij bepaalde beroepen of sporten verhogen het risico.

Symptomen

Likdoorns zijn doorgaans eenvoudig te herkennen aan hun typische kenmerken:

• Scherpe, puntvormige pijn: het kenmerkendste symptoom is een scherpe, stekende pijn bij druk op de aangedane plek. Het voelt alsof u op een spijker of steentje trapt.
• Kleine, ronde verdikking: zichtbaar als een klein, rond, verhoogd plekje van verdikte huid, doorgaans 3 tot 10 millimeter in diameter.
• Doorzichtige of gelige kern: bij het wegsnijden van de bovenste laag wordt een glazige, kegelvormige kern zichtbaar die naar de diepte wijst.
• Pijn bij laterale druk: als u de likdoorn tussen duim en wijsvinger samenknijpt, neemt de pijn toe. Dit onderscheidt een likdoorn van een wrat, die juist pijn doet bij directe druk.
• Omringend eelt: rond de puntvormige kern is vaak een bredere zone van verharde huid (eelt) aanwezig.

Er bestaan verschillende typen likdoorns:

• Clavus durus (harde likdoorn): de meest voorkomende vorm, gelokaliseerd op botprominenties aan de bovenkant of zijkant van de tenen of onder de voorvoet.
• Clavus molle (zachte likdoorn): een zachte, witte likdoorn die tussen de tenen voorkomt, meestal tussen de vierde en vijfde teen. Door het vocht in de teenruimte blijft de kern zacht.
• Clavus vascularis: een likdoorn met bloedvaatjes erin, die kan bloeden bij behandeling.
• Clavus neurovascularis: een likdoorn met zowel bloedvaten als zenuwuiteinden, bijzonder gevoelig en moeilijker te behandelen.
• Clavus miliaris: meerdere kleine, oppervlakkige likdoorns verspreid over het belastingsgebied.

Risicofactoren

De volgende factoren verhogen de kans op likdoorns:

• Teenstandafwijkingen: klauwtenen, hamertenen, hallux valgus.
• Ongeschikt schoeisel: te nauw, te puntig, te hoog, te hard.
• Holvoet of platvoet: abnormale drukdistributie.
• Verlaagd transversaal voetgewelf: overbelasting van de metatarsale kopjes.
• Droge huid: verminderde elasticiteit.
• Leeftijd boven 50 jaar: dunner wordende huid en afnemend vetpolster.
• Diabetes mellitus: neuropathie vermindert het pijngevoel, waardoor drukpunten niet opgemerkt worden.
• Reumatische aandoeningen: gewrichtsdeformiteiten.
• Beroepen met langdurig staan: horeca, gezondheidszorg, onderwijs.
• Geen sokken dragen: meer directe wrijving met het schoeisel.

Wat kunt u zelf doen?

Bij milde likdoornklachten kunt u de volgende maatregelen nemen:

Schoeiselcontrole: zorg ervoor dat uw schoenen goed passen. Er moet voldoende ruimte zijn voor de tenen (een duimbreedte voor de langste teen), de schoen mag niet drukken aan de zijkanten en de hielkap moet stevig zitten zonder te knellen. Laat uw voetmaat regelmatig opmeten, want voeten veranderen met de leeftijd.

Drukontlasting: breng beschermende viltringen, schuimpolsters of siliconen teenbeschermers aan rond de likdoorn om de directe druk te verminderen. Likdoornringen met een gat in het midden zijn in de apotheek verkrijgbaar.

Voetbad: week uw voeten 15 tot 20 minuten in lauw water om de huid te verzachten. Wrijf daarna voorzichtig het oppervlakkige eelt weg met een puimsteen of voetvijl. Droog uw voeten goed af, ook tussen de tenen.

Hydratatie: breng dagelijks een vochtinbrengende voetcrème aan, met name op eeltgevoelige plekken. Dit houdt de huid soepel en vermindert eeltvorming. Breng geen crème aan tussen de tenen.

Vermijd zelfbehandeling met scherpe voorwerpen: snijd nooit zelf in een likdoorn met een mesje, schaar of nagelknipper. Het risico op verwonding en infectie is groot.

Vermijd likdoornpleisters met salicylzuur: deze werken niet selectief, beschadigen ook de gezonde huid en zijn bij diabetespatiënten en mensen met doorbloedingsstoornissen zelfs gevaarlijk.

Sokken dragen: draag altijd sokken of kousen in uw schoenen om de wrijving te verminderen. Kies bij voorkeur naadloze sokken.

Behandeling bij FootFlow

Bij FootFlow in Zwevegem biedt podoloog Marie Roelstraete een professionele en pijnloze behandeling van likdoorns aan, gecombineerd met een zoektocht naar de onderliggende oorzaak.

Professionele verwijdering: Marie verwijdert de likdoorn vakkundig met behulp van een scalpel en gespecialiseerd podologisch instrumentarium. De behandeling is vrijwel pijnloos: het verwijderen van de eeltkern geeft doorgaans onmiddellijke verlichting. De omliggende eeltzone wordt mee verwijderd om de drukdistributie te verbeteren.

Oorzaakanalyse: na het verwijderen van de likdoorn analyseert Marie de locatie en het type om de onderliggende oorzaak te achterhalen. Is er sprake van een teenstandafwijking? Past het schoeisel correct? Is er een biomechanisch probleem?

Drukontlasting: Marie brengt beschermende polsters of viltverbanden aan die de druk op de kwetsbare plek verminderen en herhaling helpen voorkomen. Voor zachte likdoorns tussen de tenen kan een siliconen teenorthese op maat vervaardigd worden.

Biomechanisch onderzoek: als de likdoorn het gevolg is van een biomechanisch probleem (overmatige pronatie, verlaagd voorvoetgewelf, abnormale drukdistributie), voert Marie een uitgebreid biomechanisch onderzoek uit. Op basis hiervan kunnen steunzolen op maat vervaardigd worden die de drukdistributie optimaliseren.

Teenorthesen: bij likdoorns door teenstandafwijkingen (klauw- of hamertenen) kan Marie siliconen teenorthesen op maat maken die de tenen in een betere positie ondersteunen en de drukpunten beschermen.

Schoeiseladvies: gericht advies over geschikt schoeisel is een essentieel onderdeel van de behandeling. Marie beoordeelt uw huidige schoenen en geeft concrete aanbevelingen.

Voetverzorging: bij patiënten die regelmatig last hebben van likdoorns, plant Marie periodieke voetverzorgingsafspraken in (elke 4 tot 8 weken) om de likdoorns vroegtijdig te behandelen voordat ze pijn veroorzaken.

Wanneer naar de huisarts?

Een likdoorn is in de meeste gevallen een goedaardige aandoening die uitstekend door de podoloog behandeld kan worden. Raadpleeg echter uw huisarts in de volgende situaties:

• Diabetes mellitus: als u diabetes heeft en een likdoorn of wond aan de voet ontdekt, laat u dit zo snel mogelijk professioneel behandelen. Een ogenschijnlijk onschuldig likdoorn kan bij diabetespatiënten uitgroeien tot een ernstige wond.
• Doorbloedingsstoornissen: bij perifeer arterieel vaatlijden is professionele zorg essentieel vanwege het verhoogde infectie- en genezingsrisico.
• Tekenen van infectie: roodheid, warmte, zwelling of pus rond een likdoorn vereisen medische beoordeling. Bij koorts in combinatie met een geïnfecteerde likdoorn is spoedige consultatie aangewezen.
• Twijfel over de diagnose: als u niet zeker bent of het een likdoorn dan wel een wrat of een ander huidprobleem betreft. Wratten en likdoorns kunnen sterk op elkaar lijken, maar vereisen een verschillende behandeling.
• Terugkerende likdoorns ondanks behandeling: als een likdoorn steeds terugkomt ondanks podologische behandeling en aangepast schoeisel, kan verder onderzoek nodig zijn.
• Pijn die niet verdwijnt na behandeling: als de pijn aanhoudt nadat de likdoorn is verwijderd, kan er een andere onderliggende oorzaak zijn (zoals een neuroom of bursitis).

Heeft u last van een pijnlijke likdoorn of eksteroog? Neem contact op met FootFlow in Zwevegem voor een afspraak. Podoloog Marie Roelstraete verwijdert uw likdoorn vakkundig en helpt u de oorzaak aan te pakken zodat het probleem niet terugkeert.