Klauwtenen – Oorzaken, Symptomen & Behandeling

Wat zijn klauwtenen?

Klauwtenen zijn een veelvoorkomende teenmisvorming waarbij een of meerdere tenen een abnormale, gebogen stand aannemen die doet denken aan een klauw. Bij een klauwteen staat het basisgewricht (metatarsofalangeaal gewricht) in hyperextensie (naar boven gebogen), terwijl het middelste gewricht (proximaal interfalangeaal gewricht) en het eindgewricht (distaal interfalangeaal gewricht) in flexie staan (naar beneden gebogen). Het resultaat is een teen die als het ware opkrult.

Deze standafwijking is meer dan alleen een cosmetisch probleem. Klauwtenen veroorzaken drukpunten op meerdere plaatsen: boven op de teen waar de gebogen gewrichten tegen het schoeisel drukken, aan de teentoppen die op de bodem van de schoen drukken, en onder de voorvoet waar de metatarsale kopjes overbelast raken door de verschoven drukdistributie. Het gevolg is pijn, eeltvorming, likdoorns en in ernstige gevallen open wondjes.

Klauwtenen treffen doorgaans de tweede tot en met de vijfde teen en kunnen aan een of beide voeten voorkomen. De aandoening begint vaak als een flexibele misstand die nog met de hand gecorrigeerd kan worden, maar evolueert in de loop der tijd naar een stijve, gefixeerde stand als er geen behandeling wordt ingesteld.

Bij FootFlow in Zwevegem behandelt podoloog Marie Roelstraete klauwtenen met een combinatie van teenorthesen, steunzolen op maat en gericht schoeiseladvies.

Oorzaken

Klauwtenen ontstaan door een onevenwicht in de spieren en pezen die de tenen aansturen. De oorzaken zijn divers:

Neuromusculaire aandoeningen: klauwtenen zijn een bekend symptoom van neurologische ziekten die de voetmusculatuur aantasten. De ziekte van Charcot-Marie-Tooth is de meest voorkomende erfelijke neuropathie en leidt klassiek tot klauwtenen en een holvoet. Andere neurologische oorzaken zijn diabetes neuropathie, poliomyelitis, cerebrale parese, ruggenmergaandoeningen en perifere zenuwletsels.

Biomechanische afwijkingen: een holvoet (cavusvoet) gaat zeer vaak gepaard met klauwtenen. Door de hoge voetboog verkorten de intrinsieke voetspieren en raken de extensor- en flexorpezen in onbalans, wat de tenen in een klauwstand trekt. Ook een platvoet met overmatige pronatie kan door compensatiemechanismen tot klauwtenen leiden.

Slecht passend schoeisel: te nauwe, te korte of te puntige schoenen dwingen de tenen in een gebogen positie. Hoge hakken verplaatsen het lichaamsgewicht naar de voorvoet, waardoor de tenen in de teenbox van de schoen worden geperst. Jarenlang dragen van dergelijk schoeisel kan permanent spieronevenwicht veroorzaken.

Reumatische aandoeningen: reumatoïde artritis tast de gewrichtskapsel en het omliggende weefsel aan, waardoor de teengewrichten instabiel worden en subluxeren. Klauwtenen zijn een veelvoorkomende deformiteit bij reumatische voetaandoeningen.

Trauma: een fractuur of letsel aan de voet of teen kan de pees- en spierbalans verstoren en zo klauwtenen doen ontstaan.

Intrinsieke spierzwakte: verzwakking van de kleine voetspieren (musculi lumbricales en interossei) verstoort het evenwicht met de langere extrinsieke pezen, waardoor de tenen in een klauwstand getrokken worden.

Veroudering: met de leeftijd neemt de spierkracht in de voet af en verliezen ligamenten en gewrichtskapsels hun elasticiteit, wat bijdraagt aan de ontwikkeling van teenmisvorming.

Symptomen

De klachten bij klauwtenen ontwikkelen zich geleidelijk en verergeren naarmate de stand stijver wordt:

• Zichtbare misstand: de tenen staan in een opvallende, gebogen positie. Het basisgewricht steekt naar boven, de teentoppen drukken naar beneden op de grond of schoenbodem.
• Pijn boven op de teen: de gebogen gewrichten wrijven tegen de bovenkant van de schoen, wat leidt tot pijn en irritatie. Hier vormen zich vaak likdoorns (clavi).
• Pijn aan de teentoppen: de teentoppen drukken tegen de bodem van de schoen, wat pijn en eeltvorming veroorzaakt. De nagels kunnen beschadigd raken door de druk.
• Metatarsalgie: door de hyperextensie van het basisgewricht verschuift het vetpolster onder de voorvoet naar voren. De metatarsale kopjes komen bloot te liggen, wat leidt tot pijnlijke drukpunten en eeltvorming onder de bal van de voet.
• Likdoorns en eelt: op de drukpunten vormen zich likdoorns (harde, puntvormige eeltkernen) die bijzonder pijnlijk kunnen zijn.
• Blaren en wonden: bij ernstige klauwtenen en slecht passend schoeisel kunnen blaren en open wondjes ontstaan, vooral bij diabetespatiënten een ernstig risico.
• Moeite met schoeisel vinden: het wordt steeds moeilijker om comfortabele schoenen te vinden die voldoende ruimte bieden voor de misvormde tenen.
• Loopproblemen: de verstoorde teenstand beïnvloedt het afwikkelpatroon van de voet, wat kan leiden tot een onzeker, pijnlijk gangpatroon.

Risicofactoren

De volgende factoren verhogen het risico op het ontwikkelen van klauwtenen:

• Holvoet (cavusvoet): de meest geassocieerde voettype met klauwtenen.
• Neurologische aandoeningen: Charcot-Marie-Tooth, diabetes neuropathie, MS, hernia.
• Reumatoïde artritis: gewrichtsdestructie en peesinstabiliteit.
• Leeftijd: de prevalentie neemt toe boven de 50 jaar.
• Vrouwelijk geslacht: vaker getroffen, mede door schoeiselkeuze.
• Ongeschikt schoeisel: smalle, puntige schoenen en hoge hakken.
• Familiaire aanleg: erfelijke voetstructuur en spierbalans.
• Diabetes mellitus: neuropathie leidt tot spierzwakte in de voet.
• Eerder voettrauma: fracturen of peesletsels.
• Langdurige immobilisatie: na gips of operatie kan spierdisbalans ontstaan.

Wat kunt u zelf doen?

Vroegtijdig ingrijpen kan de progressie van klauwtenen vertragen, vooral in het flexibele stadium:

Teenoefeningen: oefen dagelijks om de teenbewegelijkheid en spierkracht te behouden. Pak kleine voorwerpen op met uw tenen (een handdoek, knikkers, een potlood). Spreid uw tenen zo ver mogelijk en houd 5 seconden vast. Buig en strek uw tenen actief, 10 herhalingen, drie keer per dag.

Stretchen: rek de kuitspieren en de plantaire fascia dagelijks. Trek uw tenen voorzichtig met de hand recht en houd 10 seconden vast. Masseer de onderkant van uw voet met een tennisbal.

Schoeiselkeuze: draag schoenen met een ruime, hoge teenbox. De tenen moeten voldoende ruimte hebben om niet tegen de bovenkant van de schoen te drukken. Vermijd smalle neuzen, puntige schoenen en hakken hoger dan 3 centimeter. Kies zachte, soepele materialen.

Beschermende hulpmiddelen: in de apotheek zijn siliconen teenbeschermers en -kussentjes verkrijgbaar die de drukpunten beschermen. Een gel-tube rond de teen beschermt de bovenkant tegen wrijving. Teenloopjes (metatarsal pads) ontlasten de voorvoet.

Blootsvoets lopen: loop thuis regelmatig op blote voeten op zachte ondergronden om de intrinsieke voetmusculatuur te activeren en te versterken.

Nagelverzorging: controleer regelmatig uw teennagels. Door de klauwstand kunnen nagels indikken of incarneren. Knip uw nagels recht en niet te kort.

Behandeling bij FootFlow

Bij FootFlow in Zwevegem biedt podoloog Marie Roelstraete een uitgebreide behandeling aan voor klauwtenen, afgestemd op het stadium en de oorzaak van de aandoening.

Biomechanisch onderzoek: Marie voert een grondig onderzoek uit van uw voetstand, voettype, teenstand en looppatroon. Zij beoordeelt of de klauwtenen flexibel of rigide zijn, wat bepalend is voor de behandelaanpak. Ook wordt nagegaan of er een onderliggende oorzaak is die verdere aandacht behoeft.

Steunzolen op maat: steunzolen vormen een belangrijk onderdeel van de behandeling. Marie vervaardigt steunzolen met een metatarsale pelotte (een bolling onder de voorvoet, net achter de metatarsale kopjes) die de druk op de voorvoet herverdrukt en de tenen helpt ontspannen. Bij een holvoet worden correctieve elementen toegevoegd om de voetboog te ondersteunen en de spierdisbalans te verminderen.

Teenorthesen op maat: voor flexibele klauwtenen vervaardigt Marie siliconen teenorthesen op maat die de tenen in een gecorrigeerde positie ondersteunen. Deze orthesen zijn comfortabel te dragen in schoenen en beschermen tegelijkertijd de drukpunten. Afhankelijk van de situatie kan het gaan om een teencresting (een polster onder de tenen), een teenspreider of een volledige teenorthese.

Eelt- en likdoornbehandeling: pijnlijke likdoorns en eelt op en rond de klauwtenen worden professioneel verwijderd. Marie gebruikt hiervoor gespecialiseerd instrumentarium en kan drukontlastende polsters aanbrengen om herhaling te voorkomen.

Nagelzorg: verdikte of beschadigde nagels als gevolg van de teenstand worden vakkundig behandeld. Bij ingegroeide nagels biedt Marie een gerichte behandeling.

Schoeiseladvies: Marie adviseert u over het meest geschikte schoeisel en kan indien nodig doorverwijzen naar een orthopedisch schoentechnicus voor op maat gemaakt schoeisel.

Oefentherapie: u ontvangt een persoonlijk oefenprogramma gericht op het versterken van de intrinsieke voetmusculatuur en het behouden van de teenbeweeglijkheid.

Multidisciplinaire samenwerking: bij verdenking op een neurologische oorzaak of bij ernstige, rigide klauwtenen werkt Marie samen met huisartsen, neurologen en orthopedisch chirurgen voor een integrale aanpak.

Wanneer naar de huisarts?

Raadpleeg uw huisarts in de volgende situaties:

• Progressieve verergering van de teenstand zonder duidelijke oorzaak, wat kan wijzen op een onderliggende neurologische aandoening.
• Gevoelsverlies of spierzwakte in de voeten of onderbenen, naast de klauwtenen.
• Open wonden op de drukpunten die niet genezen, vooral bij diabetespatiënten.
• Ernstige pijn die niet verbetert met podologische behandeling en aangepast schoeisel.
• Klauwtenen bij kinderen: bij kinderen die klauwtenen ontwikkelen, is neurologisch onderzoek geïndiceerd om aandoeningen zoals Charcot-Marie-Tooth uit te sluiten.
• Stijve klauwtenen die het dagelijks functioneren beperken en waarin conservatieve behandeling tekortschiet. Een orthopedisch chirurg kan een operatieve correctie overwegen.
• Tekenen van infectie: roodheid, warmte, zwelling of pus bij een wond op een drukpunt.

Uw huisarts kan een röntgenfoto aanvragen om de botstand te beoordelen en kan indien nodig doorverwijzen naar een neuroloog (bij verdenking op een neurologische oorzaak) of een orthopedisch chirurg (bij rigide klauwtenen die operatieve correctie behoeven).

Heeft u last van klauwtenen of kromme tenen? Neem contact op met FootFlow in Zwevegem. Podoloog Marie Roelstraete stelt een persoonlijk behandelplan op dat past bij uw klachten, uw voettype en uw dagelijkse activiteiten.