Hielspoor – Oorzaken, Symptomen & Behandeling

Wat is een hielspoor?

Een hielspoor, medisch ook wel calcaneusspoor of enthesofyt genoemd, is een benige uitgroei aan de onderkant van het hielbeen (calcaneus). Dit botaangroeisel vormt zich op de plaats waar de plantaire fascia — de stevige bindweefselband die van de hiel naar de tenen loopt — vasthecht aan het hielbeen. Het hielspoor zelf is doorgaans slechts enkele millimeters groot, maar de bijbehorende ontsteking en irritatie van het omliggende weefsel kunnen aanzienlijke pijn veroorzaken.

Het is belangrijk te begrijpen dat niet het hielspoor zelf de pijn veroorzaakt, maar wel de chronische ontsteking van de plantaire fascia (fasciitis plantaris) die aan de basis ligt van de botvorming. Veel mensen hebben een hielspoor zonder het te weten, omdat het geen klachten geeft zolang er geen ontsteking aanwezig is.

In de podologiepraktijk FootFlow in Zwevegem zien we regelmatig patiënten met hielspoorklachten. Podoloog Marie Roelstraete heeft ruime ervaring met de diagnostiek en behandeling van deze veelvoorkomende voetaandoening.

Oorzaken

Een hielspoor ontstaat niet van de ene op de andere dag. Het is het resultaat van een langdurig proces waarbij de plantaire fascia herhaaldelijk overbelast wordt. De belangrijkste oorzaken zijn:

Overbelasting van de plantaire fascia. Wanneer de voetzoolband voortdurend onder spanning staat, ontstaan er microscheurtjes in het weefsel ter hoogte van de aanhechting aan het hielbeen. Het lichaam reageert hierop door extra botweefsel af te zetten, wat uiteindelijk leidt tot de vorming van een hielspoor.

Biomechanische afwijkingen. Een afwijkende voetstand, zoals overmatige pronatie (naar binnen kantelen van de voet), een platvoet of een hoge voetboog (holvoet), verhoogt de spanning op de plantaire fascia aanzienlijk. Deze afwijkingen veranderen de drukverdeling onder de voet en belasten bepaalde structuren meer dan normaal.

Overgewicht. Extra lichaamsgewicht verhoogt de mechanische belasting op de voeten bij elke stap. Onderzoek toont aan dat mensen met overgewicht een significant hoger risico lopen op het ontwikkelen van hielspoorklachten.

Verkeerd schoeisel. Schoenen met onvoldoende steun, te dunne zolen of te hoge hakken dragen bij aan een ongelijkmatige belasting van de voet. Vooral schoenen zonder demping op harde ondergronden zijn problematisch.

Langdurig staan of lopen. Beroepen waarbij u veel op harde vloeren staat — zoals in de horeca, gezondheidszorg of industrie — verhogen het risico op hielspoorvorming.

Sportieve overbelasting. Loopsport, voetbal, tennis en andere activiteiten met herhaalde impact op de hiel kunnen tot overbelasting leiden, zeker wanneer de trainingsintensiteit te snel wordt opgebouwd.

Symptomen

De symptomen van een hielspoor zijn vaak kenmerkend en goed herkenbaar:

• Startpijn: Het meest typische symptoom is een scherpe, stekende pijn onder de hiel bij de eerste stappen ‘s ochtends of na een periode van rust. Deze pijn wordt ook wel startpijn genoemd en ontstaat doordat de plantaire fascia na rust weer onder spanning komt.
• Pijn bij belasting: Na langdurig staan, lopen of sportieve activiteiten neemt de pijn onder de hiel toe. De pijn wordt vaak beschreven als het gevoel alsof u op een spijker staat.
• Drukpijn: Bij het indrukken van de onderzijde van de hiel, iets naar de binnenzijde, voelt u een scherpe, gelokaliseerde pijn.
• Verbetering na opwarmen: Vaak vermindert de pijn na enkele minuten lopen, om later bij aanhoudende belasting weer terug te keren.
• Zwelling: In sommige gevallen is een lichte zwelling merkbaar rond de hiel.
• Uitstralende pijn: De pijn kan uitstralen naar de voetboog of zelfs naar de enkel.

Risicofactoren

Bepaalde factoren verhogen de kans op het ontwikkelen van een hielspoor aanzienlijk:

• Leeftijd: Hielspoorklachten komen het vaakst voor bij personen tussen 40 en 60 jaar, omdat de elasticiteit van de plantaire fascia met de leeftijd afneemt.
• Geslacht: Vrouwen worden vaker getroffen dan mannen, mogelijk door het dragen van ongepast schoeisel en hormonale factoren.
• Overgewicht en obesitas: Een BMI boven 25 verhoogt de mechanische belasting op de voeten bij elke stap.
• Staande beroepen: Langdurig staan op harde ondergronden is een belangrijke risicofactor.
• Voetafwijkingen: Platvoeten, holvoeten en overmatige pronatie verhogen de spanning op de plantaire fascia.
• Stijfheid van de kuitspieren: Strakke kuitspieren en een beperkte dorsaalflexie van de enkel verhogen de trekkracht op de plantaire fascia.
• Diabetes: Diabetespatiënten hebben een verhoogd risico door veranderingen in het bindweefsel en verminderde doorbloeding.
• Plotselinge toename van activiteit: Een snelle verhoging van trainingsintensiteit zonder voldoende opbouw is een veelvoorkomende trigger.

Wat kunt u zelf doen?

Er zijn verschillende maatregelen die u zelf kunt nemen om de klachten te verlichten en verdere verergering te voorkomen:

Rekoefeningen. Regelmatig stretchen van de kuitspieren en de plantaire fascia is een van de effectiefste zelfhulpmaatregelen. Sta met uw voorvoeten op een traptreden laat uw hielen langzaam zakken. Houd deze positie 30 seconden vast en herhaal dit 3 maal, meerdere keren per dag.

Fascia-rolmassage. Rol een tennisbal of een bevroren flesje water onder uw voetzool heen en weer. Dit masseert en rekt de plantaire fascia en vermindert de ontsteking.

Geschikt schoeisel. Draag schoenen met een goede demping, stevige hielkap en voldoende ondersteuning van de voetboog. Vermijd platte schoenen, slippers en schoenen met versleten zolen.

Rust en ijsapplicatie. Verminder activiteiten die de pijn verergeren en breng na belasting gedurende 15 tot 20 minuten ijs aan op de pijnlijke hiel. Doe dit meerdere keren per dag.

Gewichtsbeheersing. Als u overgewicht heeft, kan gewichtsverlies de belasting op uw voeten significant verminderen en de klachten verlichten.

Nachtspalk. Het dragen van een nachtspalk houdt de plantaire fascia in een gestrekte positie tijdens de slaap, wat de startpijn ‘s ochtends kan verminderen.

Behandeling bij FootFlow

Bij podologiepraktijk FootFlow in Zwevegem biedt podoloog Marie Roelstraete een grondige en persoonlijke aanpak voor de behandeling van hielspoorklachten. De behandeling begint altijd met een uitgebreid biomechanisch onderzoek.

Biomechanisch onderzoek. Tijdens dit onderzoek analyseert Marie Roelstraete uw looppatroon, voetstand en lichaamshouding. Met behulp van drukmeting en ganganalyse worden afwijkingen in de voetmechanica nauwkeurig in kaart gebracht. Dit onderzoek is essentieel om de onderliggende oorzaak van uw klachten te achterhalen.

Steunzolen op maat. Op basis van het biomechanisch onderzoek worden steunzolen op maat vervaardigd die specifiek afgestemd zijn op uw voeten en klachten. Deze zolen corrigeren biomechanische afwijkingen, verdelen de druk gelijkmatig over de voetzool en ontlasten de plantaire fascia en het hielspoor. De zolen worden vervaardigd uit hoogwaardige materialen die duurzaam zijn en optimaal comfort bieden.

Taping en bandagering. In de acute fase kan taping van de voet directe verlichting bieden door de plantaire fascia te ondersteunen en de spanning te verminderen.

Oefenprogramma. U ontvangt een gepersonaliseerd oefenprogramma met gerichte rek- en versterkingsoefeningen voor de kuitspieren, de intrinsieke voetspieren en de plantaire fascia.

Schoeiselsadvies. Marie Roelstraete geeft u deskundig advies over geschikt schoeisel voor uw dagelijkse activiteiten en eventuele sportbeoefening.

Opvolging. Regelmatige controleafspraken zorgen ervoor dat de behandeling optimaal verloopt en waar nodig bijgestuurd wordt. Bij FootFlow staat een langetermijnaanpak centraal, gericht op duurzame verbetering en preventie van herval.

Wanneer naar de huisarts?

Hoewel hielspoorklachten in de meeste gevallen uitstekend behandeld kunnen worden door een podoloog, zijn er situaties waarin u ook uw huisarts moet raadplegen:

• De pijn is zeer hevig en reageert niet op rust, ijs en pijnstillers.
• U heeft koorts in combinatie met roodheid en zwelling van de hiel, wat kan wijzen op een infectie.
• De pijn is ontstaan na een trauma of val, waardoor een breuk of scheuring moet worden uitgesloten.
• De klachten verbeteren niet na 6 tot 8 weken ondanks zelfzorg en podologische behandeling.
• U heeft diabetes of een andere aandoening die de genezing kan bemoeilijken.
• De pijn is zo hevig dat u niet meer normaal kunt lopen of functioneren.
• U ervaart gevoelloosheid of tintelingen in de voet, wat kan wijzen op zenuwbetrokkenheid.

Uw huisarts kan aanvullend beeldvormend onderzoek aanvragen, zoals een röntgenfoto of echografie, om de diagnose te bevestigen en andere oorzaken uit te sluiten. Indien nodig kan hij of zij u doorverwijzen naar een orthopedisch chirurg of een arts fysische geneeskunde.

Bij twijfel kunt u altijd terecht bij podoloog Marie Roelstraete in FootFlow, Zwevegem. Zij kan een eerste beoordeling doen en u adviseren of een bijkomend medisch consult aangewezen is. Maak gerust een afspraak voor een grondig onderzoek van uw hielklachten.