Wat kan een podoloog doen bij enkelbandletsel?

Een podoloog speelt een belangrijke rol in de revalidatiefase. Met een biomechanisch onderzoek worden onderliggende risicofactoren opgespoord, en steunzolen op maat kunnen de enkelstabiliteit verbeteren en recidieven voorkomen.

Hoe lang duurt het herstel van een verstuikte enkel?

Het herstel hangt af van de ernst. Een milde verstuiking (graad 1) geneest in twee tot vier weken. Een matige verstuiking (graad 2) duurt vier tot acht weken. Een ernstige bandscheur (graad 3) kan drie tot zes maanden revalidatie vergen.

Waarom blijf ik mijn enkel verzwikken?

Herhaalde enkelverstuikingen wijzen vaak op chronische enkelinstabiliteit. Dit ontstaat door onvoldoende herstelde banden, een verstoord evenwichtsgevoel (proprioceptie) of biomechanische afwijkingen. Een podologisch onderzoek bij FootFlow kan de oorzaak vaststellen.

Moet ik naar de dokter bij een verstuikte enkel?

Raadpleeg een arts als u niet op de voet kunt staan, er ernstige zwelling of misvorming is, de pijn niet afneemt na enkele dagen, of als u een knapgeluid hoorde op het moment van het letsel.

Helpen steunzolen tegen enkelverstuikingen?

Ja. Steunzolen op maat verbeteren de voetstand en de stabiliteit van het enkelgewricht. Bij overpronatie of een afwijkende voetmechanica helpen steunzolen het risico op herhaalde verstuikingen te verminderen.

Wanneer mag ik weer sporten na een enkelverzwikking?

U mag weer sporten wanneer de zwelling verdwenen is, het bewegingsbereik hersteld is, de spierkracht voldoende is en u pijnvrij kunt lopen, joggen en richtingsveranderingen uitvoeren. Podoloog Marie Roelstraete bij FootFlow kan u begeleiden bij een veilige terugkeer naar sport.

Is het normaal dat mijn enkel na maanden nog dik is?

Een milde restzwelling kan enkele maanden aanhouden. Als de zwelling gepaard gaat met pijn, instabiliteit of bewegingsbeperking, is verder onderzoek aangewezen om complicaties uit te sluiten.

Enkelbandletsel | Oorzaken & Behandeling

Wat is enkelbandletsel?

Enkelbandletsel, in de volksmond een verstuikte of verzwikte enkel, is een van de meest voorkomende sportblessures en letsels van het bewegingsapparaat. In België worden jaarlijks tienduizenden personen getroffen, zowel sporters als niet-sporters. Het letsel ontstaat wanneer het enkelgewricht voorbij zijn normaal bewegingsbereik wordt geforceerd, waardoor een of meerdere banden (ligamenten) rond de enkel beschadigd raken.

Het enkelgewricht wordt gestabiliseerd door drie groepen banden:

Het laterale bandcomplex aan de buitenzijde van de enkel, bestaande uit het ligamentum talofibulare anterius (ATFL), het ligamentum calcaneofibulare (CFL) en het ligamentum talofibulare posterius (PTFL). Dit is veruit de meest kwetsbare groep en is betrokken bij circa 85 procent van alle enkelbandletsels.
Het mediale bandcomplex (deltaband of ligamentum deltoideum) aan de binnenzijde van de enkel. Dit is een sterkere bandstructuur die minder vaak beschadigd raakt.
De syndesmose (tibiofibulaire banden) die het scheenbeen en het kuitbeen bovenaan het enkelgewricht verbinden. Een syndesmoseletsels (ook wel ‘hoge enkelverzwikking’ genoemd) is minder frequent maar ernstiger.

Het meest voorkomende mechanisme is een inversietrauma: de voet kantelt naar binnen terwijl het lichaamsgewicht op de enkel rust. Dit overrekt of scheurt de banden aan de buitenzijde. Bij FootFlow in Zwevegem begeleidt podoloog Marie Roelstraete patiënten bij de revalidatie na enkelbandletsel en bij de preventie van recidieven.

Oorzaken

Enkelbandletsel ontstaat door een plotselinge, ongecontroleerde beweging van het enkelgewricht. De voornaamste oorzaken en mechanismen zijn:

Inversietrauma (meest voorkomend). De voet kantelt naar binnen (inversie) en de enkel draait naar buiten. Dit overrekt het laterale bandcomplex, te beginnen met het ATFL — de zwakste band van de drie. Bij grotere krachten raken ook het CFL en eventueel het PTFL beschadigd.

Eversietrauma. De voet kantelt naar buiten, waardoor de deltaband aan de binnenzijde overrekt wordt. Dit mechanisme is minder frequent vanwege de grotere sterkte van de deltaband en de anatomische bescherming door het kuitbeen.

Sportactiviteiten. Sporten met snelle richtingsveranderingen, sprongen en landingen op oneffen terrein zijn bijzonder risicovol. Basketbal, volleybal, voetbal, trail running en tennis staan bovenaan de lijst.

Oneffen terrein. Stappen in een kuil, op een stoeprand of op een oneffen oppervlak is een veelvoorkomende oorzaak bij niet-sporters.

Ongeschikt schoeisel. Schoenen met een hoge, smalle hak of zonder enkelondersteuning verhogen het risico op een kanteling van de voet.

Eerder enkelletsel. Na een eerste verstuiking is het risico op een nieuw letsel significant verhoogd. De beschadigde banden genezen vaak met littekenweefsel dat minder sterk en minder elastisch is dan het oorspronkelijke bandweefsel. Bovendien raken bij een verstuiking de proprioceptoren (positiezinreceptoren) in de banden beschadigd, wat het evenwichtsgevoel rond de enkel vermindert.

Biomechanische risicofactoren. Overpronatie, een cavusvoet (hol voetgewelf), spierzwakte van de kuit- en peroneusspieren, en een beperkte dorsaalflexie van de enkel zijn predisponerende factoren die het risico op enkelbandletsel verhogen.

Symptomen

De symptomen variëren naargelang de ernst van het letsel. Enkelbandletsel wordt ingedeeld in drie graden:

Graad 1 — milde verrekking:

Lichte pijn aan de buitenzijde van de enkel.
Minimale zwelling.
Geen of nauwelijks instabiliteit.
De patiënt kan nog lopen, zij het met ongemak.
Geen hoorbaar knapgeluid.

Graad 2 — gedeeltelijke bandscheur:

Matige tot hevige pijn, met name bij belasting.
Duidelijke zwelling en blauwe verkleuring (hematoom) aan de buitenzijde van de enkel en de voetrug.
Merkbare instabiliteit bij het lopen: het gevoel dat de enkel ‘weggeeft’.
Beperkte beweeglijkheid door pijn en zwelling.
Vaak een hoorbaar of voelbaar knapgeluid op het moment van het trauma.

Graad 3 — volledige bandscheur:

Hevige, onmiddellijke pijn gevolgd door een mogelijke vermindering (door zenuwbeschadiging).
Uitgebreide zwelling en hematoomvorming.
Duidelijke instabiliteit: de enkel voelt onbetrouwbaar en geeft weg bij belasting.
Onmogelijkheid om op de voet te staan.
Vaak een duidelijk knapgeluid op het moment van het letsel.

Chronische enkelinstabiliteit kan zich ontwikkelen na een of meerdere enkelbandletsels. Symptomen zijn:

Herhaaldelijk ‘omslaan’ van de enkel, ook op vlak terrein.
Een gevoel van leegte of onbetrouwbaarheid in de enkel.
Aanhoudende lichte zwelling of pijn na activiteit.
Verminderd vertrouwen bij sport of op oneffen terrein.

Risicofactoren

De voornaamste risicofactoren voor enkelbandletsel zijn:

Eerder enkelbandletsel: de belangrijkste risicofactor. Na een eerste verstuiking is het recidiefrisico twee tot drie keer verhoogd.
Sportdeelname: sporten met veel sprongen, landingen en richtingsveranderingen.
Onvoldoende opwarming voor sportactiviteiten.
Spierzwakte: onvoldoende kracht in de evertoren (peroneusspieren) en de kuitmusculatuur.
Verminderde proprioceptie: een verstoord evenwichtsgevoel rond de enkel.
Biomechanische afwijkingen: overpronatie, cavusvoet, beperkte dorsaalflexie.
Overgewicht: extra belasting op het enkelgewricht.
Schoeisel: schoenen zonder enkelondersteuning of met hoge hakken.
Ondergrond: oneffen, glad of onvoorspelbaar terrein.
Vermoeidheid: spiervermoeidheid vermindert de reactiesnelheid van de beschermende spieren.

Wat kunt u zelf doen?

Bij een acute enkelverzwikking is directe zorg cruciaal. Volg het PEACE & LOVE protocol:

Eerste fase — PEACE (bescherming, eerste 1-3 dagen):

P — Protect (Bescherm): vermijd belasting die pijn uitlokt. Gebruik eventueel krukken gedurende de eerste dagen.
E — Elevate (Hoogleggen): leg de enkel zo vaak mogelijk hoger dan het hart om de zwelling te verminderen.
A — Avoid anti-inflammatories (Vermijd ontstekingsremmers): in de acute fase kan de ontstekingsreactie beter niet onderdrukt worden met NSAID’s of ijs, omdat deze reactie deel uitmaakt van het natuurlijke genezingsproces. Ijs kan kortstondig gebruikt worden voor pijnverlichting.
C — Compress (Compressie): breng een elastisch compressieverband of enkelkoker aan om de zwelling te beperken.
E — Educate (Educatie): informeer uzelf over het natuurlijke genezingsverloop en vermijd overbehandeling.

Tweede fase — LOVE (actieve revalidatie, vanaf dag 3-4):

L — Load (Belasting): begin voorzichtig met belasting binnen de pijngrens. Vroege belasting stimuleert het herstel.
O — Optimism (Optimisme): een positieve instelling bevordert het herstel. De meeste enkelverzwikkingen genezen volledig.
V — Vascularisation (Doorbloeding): voer pijnvrije cardiovasculaire activiteiten uit (wandelen, fietsen) om de doorbloeding te bevorderen.
E — Exercise (Oefeningen): start met gerichte oefeningen voor mobiliteit, kracht en proprioceptie.

Oefeningen voor de revalidatiefase:

Alfabetoefening: schrijf het alfabet in de lucht met uw voet. Dit herstelt de beweeglijkheid op een zachte manier.
Balanskussen: sta op een balanskussen of opgerold handdoek op één been. Begin met open ogen en evolueer naar gesloten ogen. Dit traint de proprioceptie.
Kuitheffen: ga op twee benen staan en kom op uw tenen omhoog. Evolueer naar kuitheffen op één been.
Elastiekweerstand: plaats een weerstandselastiek om de voorvoet en voer inversie- en eversie-oefeningen uit tegen weerstand.
Zijwaartse sprongen: in een later stadium, spring zijwaarts over een lijn en land gecontroleerd. Dit traint de dynamische stabiliteit.

Behandeling bij FootFlow

Bij FootFlow in Zwevegem biedt podoloog Marie Roelstraete gespecialiseerde begeleiding bij de revalidatie na enkelbandletsel en bij de preventie van recidieven. De podologische aanpak richt zich op de onderliggende biomechanische factoren die het risico op (herhaald) enkelbandletsel verhogen.

Biomechanisch onderzoek. Podoloog Marie Roelstraete voert een uitgebreid biomechanisch onderzoek uit om de voetmechanica, de enkelstabiliteit en het looppatroon te analyseren. Dit omvat:

Beoordeling van de voetstand en beenas in stand en tijdens het lopen.
Analyse van het afwikkelpatroon met een drukplatmeting.
Evaluatie van de gewrichtsmobiliteit van de enkel en de voet.
Beoordeling van de spierkracht en de proprioceptie.
Identificatie van biomechanische risicofactoren zoals overpronatie, een cavusvoet of een beperkte dorsaalflexie.

Steunzolen op maat. Indien het biomechanisch onderzoek afwijkingen aan het licht brengt die het risico op enkelverstuikingen verhogen, worden steunzolen op maat vervaardigd. Deze steunzolen:

Corrigeren overpronatie of supinatie en brengen de voet in een meer neutrale positie.
Verbeteren de stabiliteit van het enkelgewricht door een betere alignatie van de achtervoet.
Optimaliseren de drukverdeling en het afwikkelpatroon.
Worden aangepast aan uw sport en schoeisel.

Sportpodologie. Voor sporters biedt podoloog Marie Roelstraete een sportpodologische aanpak met loopanalyse, sportspecifiek schoeiseladvies en een revalidatieschema voor een veilige terugkeer naar sport.

Proprioceptietraining. U ontvangt een gepersonaliseerd oefenprogramma gericht op het verbeteren van het evenwichtsgevoel rond de enkel, de spierkracht van de evertoren en de dynamische stabiliteit. Dit is de hoeksteen van de preventie van recidieven.

Schoeiseladvies. Podoloog Marie Roelstraete adviseert u over geschikt schoeisel voor dagelijks gebruik en sport, met aandacht voor enkelondersteuning, zoolstabiliteit en passorm.

Wanneer naar de huisarts?

Raadpleeg uw huisarts of spoed wanneer:

U niet in staat bent om op de aangedane voet te staan of meer dan vier stappen te zetten.
Er een ernstige zwelling optreedt die snel toeneemt.
U een misvorming van de enkel opmerkt die kan wijzen op een fractuur of luxatie.
De pijn na drie tot vijf dagen niet afneemt of zelfs toeneemt.
U gevoelloosheid of een koud, bleek gevoel in de voet of tenen ervaart — dit kan wijzen op vaatcompressie.
De enkel herhaaldelijk ‘omslaat’ en instabiel aanvoelt, zelfs weken na het letsel.
U het enkelletsel opliep bij een hevige impact (val van hoogte, verkeersongeval) en er een fractuur vermoed wordt.

Uw huisarts kan beeldvormend onderzoek (röntgenfoto, eventueel echografie of MRI) aanvragen om een fractuur of ernstig bandletsel uit te sluiten. Bij een bevestigde ernstige bandscheur of chronische instabiliteit kan een doorverwijzing naar een orthopedisch chirurg of sportarts overwogen worden.

Bij FootFlow in Zwevegem staat podoloog Marie Roelstraete klaar om u te begeleiden bij de revalidatie na enkelbandletsel. Een podologisch onderzoek na herstel is sterk aanbevolen om biomechanische risicofactoren op te sporen en recidieven te voorkomen. Maak een afspraak voor deskundig advies.

Enkelbandletsel – Oorzaken, Symptomen & Behandeling