Diabetes Ulcus – Oorzaken, Symptomen & Behandeling

Wat is een diabetes ulcus?

Een diabetes ulcus is een open wond of zweer aan de voet die optreedt als complicatie van diabetes mellitus. In België lijden meer dan 600.000 mensen aan diabetes, en naar schatting ontwikkelt 15 tot 25 procent van hen gedurende hun leven een voetwond. Het diabetes ulcus is een van de meest gevreesde complicaties van de ziekte, omdat het bij onvoldoende of te late behandeling kan leiden tot ernstige infecties en in het slechtste geval tot amputatie van (een deel van) de voet of het been.

Bij diabetes zorgt een langdurig verhoogde bloedsuikerspiegel voor schade aan zowel de zenuwen (neuropathie) als de bloedvaten (angiopathie). Door deze dubbele aantasting verliest de patiënt geleidelijk het gevoel in de voeten en vermindert de doorbloeding. Kleine wondjes, drukplekken of blaren worden daardoor niet opgemerkt en genezen bovendien veel trager. Het resultaat is een chronische wond die dieper kan worden en uiteindelijk de onderliggende weefsels, pezen of zelfs het bot kan aantasten.

Bij FootFlow in Zwevegem is podoloog Marie Roelstraete gespecialiseerd in diabetische voetzorg. Als RIZIV-erkend podoloog biedt zij preventieve en curatieve behandelingen aan voor patiënten met een diabetische voet, steeds in nauwe samenwerking met de behandelende arts of diabetesteam.

Oorzaken

De ontwikkeling van een diabetes ulcus is het gevolg van een samenspel van factoren die typisch zijn voor diabetes mellitus:

Perifere neuropathie vormt de belangrijkste risicofactor. Door langdurige hoge bloedsuikerwaarden raken de zenuwen in de voeten beschadigd. Het gevolg is een verminderd of afwezig gevoel voor pijn, druk en temperatuur. Patiënten voelen daardoor geen blaren, snijwondjes of drukplekken, waardoor deze ongemerkt verergeren.

Perifere angiopathie zorgt voor een verminderde bloedtoevoer naar de voeten. Bloedvaten versmallen en verharden door atherosclerose, wat de zuurstof- en voedingstofvoorziening van de weefsels belemmert. Kleine wondjes genezen hierdoor veel trager of helemaal niet.

Motorische neuropathie leidt tot spierzwakte en veranderingen in de voetstand. Klauwtenen, een hoge voetboog of abnormale drukpunten zijn het gevolg. Deze standafwijkingen creëren gebieden met verhoogde druk, waar eelt en vervolgens ulcera ontstaan.

Autonome neuropathie verstoort de zweetproductie van de voeten, waardoor de huid uitdroogt, scheurt en kwetsbaarder wordt voor verwondingen en infecties.

Daarnaast spelen uitlokkende factoren een rol: slecht passend schoeisel, blootsvoets lopen, nagelproblemen, eeltvorming en kleine traumata zijn veelvoorkomende triggers die bij een gezonde voet onschuldig zouden zijn, maar bij de diabetische voet tot een ulcus kunnen leiden.

Symptomen

De symptomen van een diabetes ulcus variëren naargelang het stadium en de ernst:

• Eeltvorming en verkleuring: voordat een ulcus ontstaat, is er vaak sprake van overmatige eeltvorming of een verkleurde plek op de huid. Onder het eelt kan zich vocht of bloed ophopen.
• Open wond: het ulcus presenteert zich als een open wond, meestal aan de onderzijde van de voet (onder de teenkoppen of de hiel), maar ook aan de bovenzijde van de tenen of de zijkant van de voet.
• Wondbodem: de wondbodem kan rood (granulatieweefsel), geel (fibrine) of zwart (necrose) zijn. De kleur geeft informatie over het genezingsstadium.
• Weinig of geen pijn: door de neuropathie is een diabetes ulcus vaak pijnloos, wat paradoxaal genoeg het gevaar vergroot. De patiënt zoekt daardoor te laat hulp.
• Zwelling en roodheid: tekenen van infectie zijn warmte, zwelling, roodheid en soms koorts. Bij een geïnfecteerd ulcus kan er ook een onaangename geur zijn en purulente afscheiding.
• Verkleuring van de omliggende huid: de huid rond het ulcus kan verkleurd, verdikt of juist dun en glanzend zijn.

Het is van groot belang dat diabetespatiënten hun voeten dagelijks inspecteren, ook als zij geen klachten hebben. Een spiegel kan helpen om de onderzijde van de voet te bekijken.

Risicofactoren

Niet elke diabetespatiënt ontwikkelt een ulcus. De volgende risicofactoren verhogen de kans aanzienlijk:

• Langdurige diabetes: hoe langer iemand diabetes heeft, hoe groter het risico op zenuw- en vaatschade.
• Slechte glycemieregulatie: een langdurig verhoogd HbA1c vergroot de kans op complicaties.
• Eerder doorgemaakte ulcera: wie al eerder een voetwond heeft gehad, loopt een sterk verhoogd risico op herhaling.
• Perifere neuropathie: verminderd gevoel in de voeten is de belangrijkste voorspeller.
• Perifere arteriële ziekte: verminderde doorbloeding vertraagt de wondgenezing.
• Voetstandafwijkingen: klauwtenen, hallux valgus, Charcot-voet of andere deformiteiten creëren abnormale drukpunten.
• Overgewicht: extra lichaamsgewicht verhoogt de druk op de voeten.
• Roken: nicotine vernauwt de bloedvaten en verergert de angiopathie.
• Nierfunctiestoornissen: nefropathie is geassocieerd met een verhoogd risico op voetwonden.
• Slecht schoeisel: te nauwe, te stijve of versleten schoenen veroorzaken druk en wrijving.

Wat kunt u zelf doen?

Preventie is de hoeksteen van diabetische voetzorg. Met de volgende maatregelen verkleint u het risico op een ulcus aanzienlijk:

Dagelijkse voetinspectie: controleer elke dag uw voeten op wondjes, blaren, roodheid, eelt, kloven en nagelveranderingen. Gebruik een spiegel voor de onderkant van uw voeten of vraag hulp aan een huisgenoot.

Goede voethygiëne: was uw voeten dagelijks met lauw water (controleer de temperatuur met uw elleboog, niet met uw voeten) en droog ze grondig af, vooral tussen de tenen. Breng dagelijks een vochtinbrengende crème aan, maar niet tussen de tenen.

Geschikt schoeisel: draag altijd schoenen en sokken, ook binnenshuis. Kies schoenen met voldoende ruimte voor de tenen, zonder naden die wrijven. Controleer uw schoenen voor het aantrekken op steentjes of oneffenheden.

Nagelzorg: knip uw nagels recht af en niet te kort. Vermijd het zelf wegsnijden van eelt of likdoorns. Laat dit over aan uw podoloog.

Glycemieregulatie: houd uw bloedsuikerwaarden zo stabiel mogelijk in overleg met uw arts of diabetesteam.

Niet roken: stoppen met roken verbetert de doorbloeding significant.

Regelmatige controle: laat uw voeten minimaal twee keer per jaar controleren door een podoloog, of vaker als uw risicoklasse dit vereist.

Behandeling bij FootFlow

Bij FootFlow in Zwevegem biedt podoloog Marie Roelstraete een uitgebreid programma voor diabetische voetzorg aan. De behandeling is afgestemd op de RIZIV-risicoklassificatie van de patiënt en gebeurt steeds in overleg met de behandelende arts.

Risicoanalyse en classificatie: bij de eerste consultatie voert Marie een grondige screening uit. Met behulp van een monofilament- en stemvorktest wordt de gevoeligheid van de voeten beoordeeld. De arteriële doorbloeding wordt geëvalueerd door palpatie van de voetpulsen en indien nodig een enkelbrachiale index (ABI). Op basis van deze bevindingen wordt de patiënt ingedeeld in een risicoklasse (0 tot 3) volgens de RIZIV-criteria.

Preventieve voetzorg: voor patiënten in risicoklasse 2a, 2b of 3 omvat de behandeling regelmatige eeltverwijdering, nagelzorg, controle van drukpunten en advies over schoeisel. Deze behandelingen worden deels terugbetaald door het ziekenfonds.

Wondverzorging: bij een bestaand ulcus staat professionele wondverzorging centraal. Dit omvat debridement (het verwijderen van dood weefsel en eelt rond de wond), ontlasting van de wond (drukvermindering via vilt, schuimverband of aangepast schoeisel) en het opvolgen van het genezingsproces.

Orthesen en steunzolen: Marie Roelstraete kan op maat gemaakte steunzolen of teenorthesen vervaardigen die de druk herverdelen en zo de genezing bevorderen en herhaling voorkomen.

Multidisciplinaire samenwerking: de behandeling van een diabetische voet is altijd een teamaanpak. Marie werkt nauw samen met huisartsen, endocrinologen, vaatchirurgen en diabetesverpleegkundigen om de best mogelijke zorg te garanderen.

Wanneer naar de huisarts?

Een diabetes ulcus vereist altijd professionele zorg. Raadpleeg onmiddellijk uw huisarts of spoeddienst in de volgende situaties:

• U ontdekt een nieuwe wond aan uw voet die niet geneest binnen twee tot drie dagen.
• Er zijn tekenen van infectie: roodheid, warmte, zwelling, pus of een onaangename geur.
• U heeft koorts in combinatie met een voetwond.
• De huid verkleurt donkerrood, paars of zwart rond een wond.
• U ervaart plotselinge pijn in een voet die normaal gevoelloos is.
• Er is sprake van crepitatie (knisperend gevoel) in het weefsel rond de wond, wat kan wijzen op gasgangreen.

Wacht nooit af bij een voetwond als u diabetes heeft. Vroegtijdige behandeling is cruciaal om ernstige complicaties te voorkomen. Neem contact op met FootFlow in Zwevegem voor een afspraak, of raadpleeg bij spoedeisende klachten direct uw huisarts of de spoeddienst.

Bij FootFlow staat podoloog Marie Roelstraete klaar om samen met u en uw behandelend arts een persoonlijk zorgplan op te stellen. Dankzij de RIZIV-erkenning komt u mogelijk in aanmerking voor terugbetaling van uw podologische behandelingen. Neem vandaag nog contact op voor een eerste consultatie.