Achillespeesontsteking – Oorzaken, Symptomen & Behandeling

Wat is een achillespeesontsteking?

De achillespees (tendo calcaneus) is de dikste en sterkste pees in het menselijk lichaam. Zij verbindt de kuitspieren (musculus gastrocnemius en musculus soleus) met het hielbeen (calcaneus) en is essentieel voor het lopen, rennen, springen en het afzetten bij elke stap. Ondanks haar kracht is de achillespees bijzonder kwetsbaar voor overbelastingsletsels.

Een achillespeesontsteking, tegenwoordig in de medische wereld bij voorkeur achillestendinopathie genoemd, is een aandoening waarbij de achillespees pijnlijk, gezwollen en minder belastbaar wordt. De term tendinopathie wordt verkozen boven tendinitis (ontsteking), omdat onderzoek heeft aangetoond dat bij chronische klachten vaak geen klassieke ontsteking meer aanwezig is, maar eerder een degeneratief proces (tendinose) met verstoorde weefselgenezing.

Er worden twee vormen onderscheiden op basis van de locatie: midportion-tendinopathie (klachten in het midden van de pees, 2 tot 6 cm boven de aanhechting) en insertionele tendinopathie (klachten ter hoogte van de aanhechting aan het hielbeen). Beide vormen hebben een verschillende aanpak.

Bij FootFlow in Zwevegem behandelt podoloog Marie Roelstraete regelmatig patiënten met achillespeesklachten, zowel recreatieve en professionele sporters als niet-sporters. Dankzij een grondige biomechanische analyse en sportpodologische expertise biedt zij een doelgerichte behandeling.

Oorzaken

Achillespeesontsteking is vrijwel altijd het gevolg van een discrepantie tussen de belasting die op de pees wordt uitgeoefend en het herstelvermogen van het peesweefsel:

Overbelasting. De meest voorkomende oorzaak is een (te) snelle toename van de trainingsintensiteit, het trainingsvolume of de trainingsfrequentie. De pees krijgt onvoldoende tijd om te herstellen en aan te passen aan de verhoogde belasting. Dit komt bijzonder vaak voor bij lopers die hun kilometers te snel opbouwen.

Biomechanische afwijkingen. Overmatige pronatie van de voet, een beenlengteverschil, een valgusstand van de hiel of een afwijkend looppatroon verhogen de mechanische belasting op de achillespees. Deze afwijkingen veroorzaken een ongelijke verdeling van krachten over de pees, waardoor bepaalde zones overbelast raken.

Stijfheid van de kuitspieren. Strakke, verkort kuitspieren (musculus gastrocnemius en soleus) verhogen de spanning op de achillespees bij elke stap. Een beperkte dorsaalflexie van de enkel is een bekende risicofactor.

Ongepast schoeisel. Schoenen met onvoldoende demping, een te lage of te hoge hieldrop, of versleten loopschoenen kunnen bijdragen aan achillespeesklachten. Ook een plotselinge overgang naar minimalistisch schoeisel of het lopen op blote voeten kan de achillespees overbelasten.

Ondergrond. Trainen op harde of ongelijke ondergronden verhoogt de schokbelasting op de achillespees.

Medicatie. Bepaalde antibiotica, met name fluoroquinolonen (zoals ciprofloxacine en levofloxacine), zijn geassocieerd met een verhoogd risico op achillespeesschade. Corticosteroïden kunnen het peesweefsel eveneens verzwakken.

Metabole factoren. Diabetes, hoge cholesterol en jicht zijn geassocieerd met een verstoord peesmetabolisme en een verhoogd risico op tendinopathie.

Symptomen

De symptomen van achillestendinopathie ontwikkelen zich doorgaans geleidelijk:

• Pijn en stijfheid. Pijn aan de achterzijde van de enkel of net boven de hiel, vooral bij het opstaan ‘s ochtends of na een periode van inactiviteit. De stijfheid vermindert typisch na enkele minuten bewegen.
• Pijn bij activiteit. Pijn die toeneemt tijdens of na sportieve activiteiten, met name bij lopen, springen en traplopen. In het begin verdwijnt de pijn na het opwarmen, maar naarmate de aandoening vordert, kan de pijn ook tijdens de activiteit aanhouden.
• Zwelling. Een diffuse of gelokaliseerde zwelling van de achillespees, soms met een voelbare verdikking of knobbel in de pees.
• Krepitatie. Een krakend of knarsend gevoel bij het bewegen van de enkel, veroorzaakt door wrijving van het ontstoken peesweefsel.
• Gevoeligheid bij palpatie. Pijn bij het indrukken van de pees, met name ter hoogte van de aangedane zone.
• Verminderde kracht. Moeite met het op de tenen staan of het afzetten bij het lopen.

Risicofactoren

De volgende factoren verhogen het risico op achillespeesklachten:

• Leeftijd: De achillespees verliest met de jaren aan elasticiteit en herstelvermogen. Het risico neemt toe vanaf 30 jaar.
• Mannelijk geslacht: Mannen worden vaker getroffen, vooral in de leeftijdscategorie 35-55 jaar.
• Loopsport: Lopers hebben een bijzonder hoog risico, vooral bij snelle opbouw van trainingsbelasting.
• Overgewicht: Extra lichaamsgewicht verhoogt de mechanische belasting op de pees.
• Biomechanische afwijkingen: Platvoeten, overmatige pronatie en beperkte enkelmobiliteit.
• Strakke kuitspieren: Verminderde flexibiliteit verhoogt de spanning op de pees.
• Eerdere achillespeesklachten: Een voorgeschiedenis van tendinopathie verhoogt het risico op herhaling.
• Bepaalde medicatie: Fluoroquinolone-antibiotica en corticosteroïden.
• Diabetes en metabole aandoeningen: Verstoord peesmetabolisme.

Wat kunt u zelf doen?

Bij achillespeesklachten kunt u zelf verschillende maatregelen nemen:

Relatieve rust. Verminder de activiteiten die de pijn verergeren, maar stop niet met alle beweging. Kies voor laag-impact alternatieven zoals fietsen of zwemmen. Volledige immobilisatie is nadelig voor het herstel van peesweefsel.

Excentrische oefeningen. Dit zijn de meest evidence-based oefeningen voor achillestendinopathie. Ga op de voorvoeten staan op een traptreden laat uw hiel langzaam zakken (excentrische fase). Voer 3 sets van 15 herhalingen uit, tweemaal per dag. Deze oefeningen stimuleren de genezing en versterking van het peesweefsel.

IJsapplicatie. Breng na activiteit gedurende 15 tot 20 minuten ijs aan op de pijnlijke zone. Dit helpt de pijn en eventuele zwelling te verminderen.

Stretching. Rek de kuitspieren regelmatig, zowel met gestrekte knie (voor de gastrocnemius) als met gebogen knie (voor de soleus). Houd elke stretch 30 seconden vast.

Hielverhoging. Een tijdelijke hielverhoging van 1 tot 1,5 cm in uw schoenen kan de spanning op de achillespees verminderen en de pijn verlichten.

Geschikt schoeisel. Draag schoenen met een goede demping en een adequaat hoogteverschil tussen hiel en voorvoet (hieldrop). Vermijd platte schoenen en loopschoenen die versleten zijn.

Geleidelijke opbouw. Wanneer u uw activiteiten hervat, doe dit dan zeer geleidelijk. Verhoog het trainingsvolume met maximaal 10% per week.

Behandeling bij FootFlow

Bij podologiepraktijk FootFlow in Zwevegem biedt podoloog Marie Roelstraete een gespecialiseerde aanpak voor achillespeesklachten, met bijzondere expertise in sportpodologie.

Biomechanisch onderzoek. Een uitgebreid onderzoek van de voetmechanica, het looppatroon en de biomechanische keten vormt het fundament van de behandeling. Marie Roelstraete analyseert de voetstand, de enkelbeweeglijkheid, de heelstand en het afwikkelpatroon. Bij sporters wordt bijzondere aandacht besteed aan de sport-specifieke belasting en het schoeisel.

Ganganalyse en drukmetingen. Met behulp van dynamische drukmeting en ganganalyse worden afwijkingen in het looppatroon objectief in kaart gebracht. Dit geeft inzicht in de verdeling van krachten over de voet en de specifieke overbelasting van de achillespees.

Steunzolen op maat. Op basis van het biomechanisch onderzoek worden steunzolen op maat vervaardigd die de voetmechanica optimaliseren. De zolen corrigeren overmatige pronatie, ondersteunen de voetboog en kunnen een aangepaste hielverhoging bevatten om de spanning op de achillespees te verminderen. Voor sporters worden sport-specifieke zolen ontworpen die passen in het sportschoeisel.

Sportpodologisch advies. Marie Roelstraete adviseert sporters over het geschikte sportschoeisel, de trainingsopbouw en de terugkeer naar sport. Als sportpodoloog begrijpt zij de specifieke eisen die verschillende sporten stellen aan de voeten en de achillespees.

Oefenprogramma. U ontvangt een gepersonaliseerd oefenprogramma met excentrische oefeningen, stretching en versterkingsoefeningen die wetenschappelijk onderbouwd zijn voor de behandeling van achillestendinopathie.

Opvolging en bijsturing. Regelmatige controleafspraken waarborgen dat de behandeling optimaal verloopt. De steunzolen en het oefenprogramma worden bijgestuurd op basis van uw vooruitgang.

Wanneer naar de huisarts?

Raadpleeg uw huisarts in de volgende situaties:

• U hoorde of voelde een plotselinge knak in de achillespees, gevolgd door hevige pijn en het onvermogen om op de tenen te staan. Dit kan wijzen op een achillespeesruptuur (scheur), een ernstige blessure die onmiddellijke medische hulp vereist.
• De pijn is hevig en reageert niet op rust en zelfzorgmaatregelen.
• Er is duidelijke zwelling, roodheid en warmte die wijzen op een acute ontsteking of infectie.
• De klachten verbeteren niet na 6 tot 8 weken ondanks zelfzorg en podologische behandeling.
• U gebruikt fluoroquinolone-antibiotica en ervaart achillespeesklachten. Informeer uw huisarts onmiddellijk, want de medicatie moet mogelijk gewijzigd worden.
• U bent diabetespatiënt of heeft perifeer vaatlijden.
• De klachten beperken uw dagelijkse activiteiten ernstig.
• U wenst een verwijzing voor aanvullend onderzoek (echografie, MRI) of naar een sportarts.

Podoloog Marie Roelstraete bij FootFlow in Zwevegem werkt nauw samen met huisartsen, sportartsen en kinesitherapeuten in de regio. Na een grondig onderzoek kan zij u gericht doorverwijzen indien bijkomende medische evaluatie nodig is. Neem gerust contact op voor een afspraak.